Ποικιλότητα ειδών

Τι είναι η ποικιλότητα των ειδών;

Η παγκόσμια βιοποικιλότητα σχετίζεται πρωτίστως με την ποικιλότητα των ζώντων οργανισμών, δηλαδή με την αφθονία διαφορετικών ειδών ζώων, φυτών και μικροβίων.

Πώς επηρεάζουν την ποικιλότητα των ειδών οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες;

Η υπερεκμετάλλευση, η ρύπανση και η μετατροπή των οικοτόπων είναι οι κύριες απειλές για την ποικιλότητα των ειδών. Προκαλούν μια σταδιακή απώλεια ειδών σε τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Επιπλέον, η εισαγωγή ειδών σε νέα οικοσυστήματα καταστρέφει τη φυσική ισορροπία.

Η συνεχής τάση ανάπτυξης που χαρακτηρίζει τον τουρισμό, τις μεταφορές, την παραγωγή τροφής για κερδοσκοπική εκμετάλλευση (π.χ. γεωργία μονοκαλλιέργειας, επιλεκτική υδατοκαλλιέργεια) καθώς και η βιομηχανία, ενισχύουν αυτές τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Οι πιέσεις στη βιοποικιλότητα αυξάνονται συνεχώς λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας και του πληθυσμού.

Τα θέματα αυτά θα εξεταστούν πιο λεπτομερώς στο κεφάλαιο "Αναγκαιότητα".

Ποια είναι η σπουδαιότητα της ποικιλότητας των ειδών;

Η σύνθεση των ειδών σε ένα δεδομένο οικοσύστημα αποτελεί αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας εξέλιξης. Κάθε είδος είναι προσαρμοσμένο στην οικοθέση του, η οποία χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα γνωρίσματα (π.χ. διακύμανση της θερμοκρασίας, διαθεσιμότητα σε τροφή ή φως) τα οποία βοηθούν στην αναπαραγωγή του είδους και συνεπώς στη διατήρηση του πληθυσμού του.

Το είδος, καθώς ζει μέσα σε ένα οικοσύστημα, αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του (π.χ. τα μύδια μειώνουν το σωματιδιακό υλικό του νερού ως διηθηματοφάγοι , τα καλάμια αναπτύσσουν ριζικά συστήματα) και συνεπώς εκτελεί συγκεκριμένες λειτουργίες (αυξάνει τη διαθεσιμότητα σε φως υπέρ της ανάπτυξης των φυτών, της πρόληψης διάβρωσης ιζήματος). Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αυτές οι αλληλεπιδράσεις και, κατά συνέπεια, το σύστημα βρίσκονται σε ισορροπία.

Η απώλεια ενός είδους επηρεάζει πολλά άλλα είδη και προκαλεί ανισορροπία. Αυτό συνεπάγεται την παύση αρκετών λειτουργιών εντός και εκτός του συστήματος. Οποιοδήποτε είδος λάβει τη θέση του χαμένου είδους είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα αντικαταστήσει όλες τις λειτουργίες που συνήθως εκτελούσε το προηγούμενο είδος.

Όταν εξαφανίζονται τα είδη, χάνονται για πάντα οι υπηρεσίες τους για την παγκόσμια βιόσφαιρα. Είναι αδύνατο να αντικατασταθεί το είδος αυτό.

Γιατί είναι απαραίτητη η πρόληψη της απώλειας της ποικιλότητας των ειδών;

Είναι σαφές ότι η απώλεια των ειδών συνεπάγεται απώλεια της λειτουργικότητας, η οποία επηρεάζει άμεσα και σε σημαντικό βαθμό την ανθρώπινη ζωή: η μείωση των εμπορεύσιμων αλιευτικών αποθεμάτων και η διάβρωση του εδάφους και του ιζήματος, είναι μόνο δύο παραδείγματα.

Έως σήμερα, οι επιστήμονες έχουν καταγράψει και υπολογίσει περίπου 1.7 εκατομμύρια ζώντων οργανισμών, αλλά ο συνολικός αριθμός στον πλανήτη υπολογίζεται ανάμεσα στα 5 με 30 εκατομμύρια, ενώ μερικοί επιστήμονες μιλούν για 80 εκατομμύρια ή περισσότερο.

Καθώς δεν έχει ακόμη γίνει μια συνολική απογραφή των ειδών του πλανήτη, γνωρίζουμε ελάχιστα σχετικά με το ρόλο και τις δυνατότητες που διαθέτει το καθένα από αυτά για να αυξήσει την ποιότητα της ανθρώπινης ζωής. Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητη η πρόληψη της απώλειας της ποικιλότητας των ειδών, προκειμένου να αποφευχθεί η απώλεια των ευκαιριών που αυτή μας προσφέρει.