Βρίσκεστε εδώ: / Έννοιες / Απώλεια βιοποικιλότητας

Σε πολλές παράκτιες ζώνες, η πληθυσμιακή αύξηση και οι αλλαγές στις οικονομικές δραστηριότητες προκαλούν αλλαγές στους κοραλλιογενείς υφάλους, το θαλάσσιο πυθμένα, τα μέτωπα των παραλιών και τις ακτές. Η αστική επέκταση έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή σημαντικών παράκτιων οικοτόπων, ιδιαίτερα υγροτόπων. Καθώς τα μεμονωμένα είδη προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες, η σύνθεση και η γεωγραφική κατανομή των οικοσυστημάτων θα υποστούν μεταβολές και η βιολογική ποικιλότητα μπορεί να απειληθεί καθώς τα είδη τοπικά εξαφανίζονται.

Μια μορφή απώλειας της βιολογικής ποικιλότητας, η πιο σημαντική, είναι η εξαφάνιση ειδών. Το ποσοστό εξαφάνισης εξαρτάται κυρίως από τις περιβαλλοντικές αλλαγές και από τη δυνατότητα προσαρμογής των ειδών σε αυτές τις αλλαγές. Κατά τα τελευταία έτη, η εξαφάνιση ειδών που προκλήθηκε άμεσα ή έμμεσα από τον άνθρωπο είναι πιο συχνή από αυτή που προκαλείται από τη φύση. Οι πιο σημαντικοί παράγοντες στην παράκτια ζώνη, όσον αφορά την απώλεια της βιοποικιλότητας, είναι οι ακόλουθοι τέσσερις:

  1. Ευτροφισμός
  2. Απώλεια οικοτόπων
  3. Υπερεκμετάλλευση ειδών (υπεραλίευση)
  4. Εισαγωγή ξενικών ειδών

Παράδειγμα: Ποσειδωνία (Posidonia oceanica)

Τα λιβάδια του θαλάσσιου αγειόσπερμου Posidonia oceanica (Ποσειδωνίας), ενδημικό είδος της Μεσογείου, απαντώνται στην υποπαραλιακή ζώνη, σε βάθη 0,2-40 μέτρα. Αποτελούν προστατευόμενο οικότοπο βάσει της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ). Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας είναι από τα πιο σημαντικά οικοσυστήματα της Μεσογείου, γιατί:

  • Είναι οι "τροφοδότες της θάλασσας" (υψηλή πρωτογενής παραγωγικότητα και παραγωγή οξυγόνου),
  • Στηρίζουν το 25% της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής και αποτελούν σημαντικούς τόπους τροφής της θαλάσσιας χελώνας, των υδρόβιων πουλιών, των κεφαλόποδων, των καρκινοειδών, των οστρακόδερμων και των ψαριών.
  • Έχουν μεγάλη οικονομική σημασία για την αλιεία και τον τουρισμό.
  • Παρέχουν προστασία κατά της παράκτιας διάβρωσης. Απώλεια ενός μέτρου στο λιβάδι της Ποσειδωνίας, μπορεί να προκαλέσει οπισθοχώρηση της ακτογραμμής περίπου 20 μέτρων.

Παρά το γεγονός ότι τα λιβάδια της Ποσειδωνίας δεν είναι σπάνια (μόνο στη Γαλλία υπάρχουν 115.000 εκτάρια με Ποσειδωνία), σε όλη την περιοχή της Μεσογείου παρατηρείται μια εξελισσόμενη και μη αναστρέψιμη υποβάθμισή τους, η οποία οφείλεται σε:

  • Αμμοληψίες και ανάπτυξη υποδομών, λιμένων και τεχνητών παραλιών, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η θολερότητα των νερών και να καλύπτονται τα λιβάδια με άμμο.
  • Κατασκευή φραγμάτων στους ποταμούς, γεγονός που προκαλεί αλλαγές στην ιζηματογένεση στην παράκτια ζώνη, με αποτέλεσμα ο οικότοπος είτε να βγαίνει προς την επιφάνεια είτε να θάβεται.
  • Στην αλιεία με συρόμενα δίχτυα και στα αγκυροβόλια που καταστρέφουν σημαντικά τα εκτεθειμένα ριζώματα.
  • Ευτροφισμό και υπερβολική αύξηση του φυτοπλαγκτού. Η διάχυση των λυμάτων και των βιομηχανικών αποβλήτων προκαλούν ολοκληρωτική απώλεια του οικοτόπου.
  • Ανάπτυξη του Caulerpa taxifolia (ένα τροπικό χλωροφύκος που εισήχθη στις ακτές της Μεσογειακής Γαλλίας το 1984) το οποίο διαδοχικά κατακλύζει τα λιβάδια Ποσειδωνίας..

Στη Δυτική Μεσόγειο η κατάσταση είναι πιο σοβαρή. Έχει παρατηρηθεί ραγδαία μείωση της πυκνότητας των εκβλαστημάτων, έως και 50% κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Επιπλέον, η αυξημένη θολότητα του νερού και η ρύπανση είχαν ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωση των λιβαδιών. Σε πολλά μέρη τα ζώντα λιβάδια συρρικνώθηκαν σε βάθος 10 και 20 μέτρα. Άφθονα είναι πλέον τα νεκρά λιβάδια Ποσειδωνίας, που υπάρχουν ακόμη και περιοχές οι οποίες εδώ και 35 έτη είναι προστατευόμενες. Στη Γαλλία, η απώλεια παράκτιων οικοτόπων ανέρχεται σε 10-15%, αλλά, εάν λάβουμε υπόψη τη μείωση της πυκνότητας των εκβλαστημάτων, τότε η συνολική υποβάθμιση ανέρχεται στα 30-40%. Η εκτίμηση αυτή ισχύει και για τις περισσότερες παράκτιες ζώνες της Δυτικής Μεσογείου, αν και η κατάσταση γύρω από τα νησιά και στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου είναι κάπως καλύτερη.(www.coastalguide.org/eco/index.html)

 

Παράδειγμα ευτροφισμού: ακτή Μαύρης Θάλασσας, Ρωσία

Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε οργανικές ουσίες και της υπερβολικής αύξησης του φυτοπλαγκτού, , αυξάνεται η θολερότητα του νερού από την υψηλή συγκέντρωση βιογενών σωματιδίων, με αποτέλεσμα η εύφωτη ζώνη να γίνεται πιο ρηχή. Τα μακροφύκη αναπτύσσονται έως το κατώτερο όριο της εύφωτης ζώνης, διότι το ηλιακό φως είναι απαραίτητο για τη φωτοσύνθεση.

Τα στοιχεία που ακολουθούν, αφορούν τη Ρωσική ακτή στη Μαύρη Θάλασσα. Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, στην περιοχή Novorossisik (Gelengik) παρατηρήθηκε προς τα επάνω μετακίνηση της ζώνης των μακροφυκών περίπου 20 μέτρα εξαιτίας της υψηλής θολερότητας του νερού (κατά τόπους, για παράδειγμα, στην υποπαλιρροιακή κατωφέρεια κοντά στην Οδησσό παρατηρήθηκε ολοκληρωτική εξαφάνιση της Cystoseira, Zaitsev, 1991). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πληθυσμοί μυδιών, που έως τότε έβρισκαν καταφύγιο στη θαμνώδη ζώνη της Cystoseira, να μείνουν εκτεθειμένοι στο σαρκοφάγο γαστερόποδο Rapana και κυριολεκτικά να εξαφανιστούν (έγιναν τροφή). Δείτε Vinogradov et al, 1991.



Ο δικτυακός τόπος είναι βελτιστοποιημένος για εμφάνιση σε Internet Explorer 4 και άνω
Top