Βρίσκεστε εδώ: / Πρακτική / Παρακολούθηση της βιοποικιλότητας

Σκοπός

Η περιβαλλοντική παρακολούθηση επιτρέπει την εκτίμηση περιβαλλοντικών και βιολογικών αλλαγών σε ένα οικοσύστημα, με στόχο:

  • Να γίνει απογραφή ειδών και οικοτόπων που παρουσιάζονται σε μια περιοχή καθώς επίσης και να σημειωθούν οι αμοιβαίες σχέσεις τους.
  • Να διακριθούν οι φυσικές διακυμάνσεις από τις μη φυσικές αλλαγές.
  • Να αναγνωριστούν οι σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος ανάμεσα σε εξωτερικές αναπτυξιακές παρεμβάσεις και σε αλλαγές στη βιολογική κοινωνία.

Εργαλείο στη διαχείριση της βιοποικιλότητας

Η παρακολούθηση είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο:

  • Για την εκτίμηση της προόδου και της αποτελεσματικότητας των μέτρων διατήρησης και για να ανιχνευθούν οι βιολογικές τάσεις σε σχέση με τις φυσικές και ανθρωπογενείς διαταραχές του περιβάλλοντος.

Η προσέγγιση

Σε ένα πρόγραμμα παρακολούθησης και για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, μπορούν να ακολουθηθούν διαφορετικές προσεγγίσεις. Για παράδειγμα:

  • Μια Ταξινομική Απογραφή Όλων των Βιοτικών στοιχείων [All Biota Taxonomic Inventory (ABTI)], που εστιάζει σε ένα σύνολο ομάδων βασικών ειδών όπως οι τερμίτες, τα ψάρια ή οι πεταλούδες.
  • Μια Απογραφή Όλων των ταξονομικών μονάδων της Βιοποικιλότητας [All Taxa Biodiversity Inventory (ATBI)], που εστιάζει στην περιγραφή όλων των ειδών που απαντώνται σε μια συγκεκριμένη περιοχή.
  • Μια Ταχεία Εκτίμηση Βιοποικιλότητας [Α Rapid Biodiversity Assessment (RΒΑ)], η οποία παρέχει μια απογραφή επιλεγμένων ειδών, προσφέροντας έτσι μια γρήγορη εκτίμηση του βιολογικού πλούτου μιας περιοχής.

Τα προγράμματα παρακολούθησης μπορεί να εστιάζουν, επίσης, στη γενετική ποικιλότητα, τα είδη ή τους οικοτόπους ή σε οποιοδήποτε συνδυασμό αυτών.

Όλα τα ανωτέρω αποτελούν μερικά μόνο παραδείγματα των γνωρισμάτων που χαρακτηρίζουν τα προγράμματα παρακολούθησης. Η επιλεχθείσα προσέγγιση συνδέεται στενά με το σκοπό του προγράμματος παρακολούθησης και με τους διαθέσιμους πόρους οι οποίοι μπορούν να θεωρηθούν ως κόστος αποτελεσματικότητας.

Απαιτούμενοι πόροι

Η παρακολούθηση της βιολογικής ποικιλότητας σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο απαιτεί συστηματική και οικολογική υποδομή, οικονομικούς πόρους και ανθρώπινο δυναμικό. Επιπλέον, τα συμβαλλόμενα στη Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα κράτη έχουν δεσμευτεί να αναγνωρίσουν και να εφαρμόσουν πρόγραμμα παρακολούθησης της βιοποικιλότητας με σκοπό τη διατήρησή της αλλά και την αειφορική χρήση. Παρόλα αυτά μερικές από τις πιο αναπτυγμένες και πλούσιες χώρες διαθέτουν ελάχιστες γνώσεις σχετικά με με τα βιοτικά στοιχεία τους, εξαιτίας της πολυπλοκότητάς τους ή λόγω έλλειψης πλαισίου για την εκτέλεση ενός συγκροτημένου προγράμματος παρακολούθησης.

Παράδειγμα: ΕΡΓΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙ ΤΗΣ ΑΔΡΙΑΤΙΚΗΣ, Κροατία

Αυτό το έργο μακροπρόθεσμης παρακολούθησης στην περιοχή του αρχιπελάγους Cres-Losinj στην Αδριατική Θάλασσα αποτελεί ένα παράδειγμα ολοκληρωμένης εφαρμογής παρακολούθησης, ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης καθώς και πρακτικής εφαρμογής των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων.

Ιστορική αναδρομή

Το 1987, ένα Ιταλικό ερευνητικό κέντρο ξεκίνησε το "Έργο για το Δελφίνι της Αδριατικής" [Adriatic Dolphin Project (ADP)] για να μελετήσει την κατάσταση του τοπικού πληθυσμού των ρινοδέλφινων (Tursiops truncatus). Τα δελφίνια είναι στην κορυφή των καταναλωτών και συνεπώς αντιπροσωπευτικοί δείκτες για την υγεία του οικοσυστήματος συνολικά. Σε αυτήν την περιοχή έχουν χαρακτηριστεί ως αυστηρώς προστατευόμενα (IUCN) και απειλούνται από την υπερβολική αλιεία, τη ρύπανση και τον τουρισμό.

Παρακολούθηση των δελφινιών

Μερικοί δείκτες που καταγράφηκαν και μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για τον καθορισμό τους είναι:

  • Μέγεθος πληθυσμού (ερμηνεία φωτογραφιών από σημάδια και εγκοπές στο ραχιαίο πτερύγιο).
  • Σειρά κινήσεων (επίσης ερμηνεία φωτογραφίας).
  • Δραστηριότητα (καταγεγραμμένοι ήχοι με χρήση υδρόφωνων).
  • Περιεχόμενα στομάχου (νεκρών ειδών που βρέθηκαν στην περιοχή).

Η αξιολόγηση της κατάστασης μέσω μηνιαίων και ετήσιων συγκρίσεων με εφαρμογή ΓΠΣ και με άλλα μέσα, παρέχει συμπεράσματα όχι μόνο για την κατάσταση του πληθυσμού των δελφινιών, αλλά επίσης και για τις αλληλεπιδράσεις με ανθρωπογενείς δραστηριότητες όπως η αλιεία.

Χρηματοδότηση και ενίσχυση της ευαισθητοποίησης

Το 80% της χρηματοδότησης παρέχεται από τον εθελοντικό οικολογικό τουρισμό, δηλαδή από εθελοντές οι οποίοι πληρώνουν εισιτήριο για να επισκεφτούν τον ερευνητικό σταθμό και για να συμμετέχουν στις επιστημονικές δραστηριότητες. Επιπλέον, στους χρηματοδοτικούς πόρους περιλαμβάνονται οι τοπικές και εθνικές κυβερνήσεις, οι χορηγίες από τράπεζες και ιδιωτικές εταιρείες καθώς επίσης και οι πρωτοβουλίες δημόσιας συμμετοχής, π.χ. "Υιοθετείστε ένα δελφίνι", θερινή έρευνα και εκπαιδευτικά μαθήματα. Η ευαισθητοποίηση του κοινού ενισχύεται συμπληρωματικά με την ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας για τα ερευνητικά αποτελέσματα μέσω άρθρων στις εφημερίδες, εμφανίσεων στην τηλεόραση και σε ραδιοφωνικά προγράμματα και μέσω ειδικών εκδηλώσεων όπως "Η Μέρα του Δελφινιού".

Επιτεύγματα

Ως αποτέλεσμα αυτού του μεγάλης διάρκειας προγράμματος παρακολούθησης, χαρακτηρίστηκε προστατευόμενη μια περιοχή του Θαλάσσιου Πάρκου, καθώς είναι μεγάλης σημασίας για την υποθαλάσσια ζωή και τη ζωή των πουλιών καθώς και για την αρχαιολογική της κληρονομιά. Το 1996, η Κροατική Κυβέρνηση συνέβαλε στο "Περιβαλλοντικό Διαχειριστικό Σχέδιο για τη Διατήρηση του αρχιπέλαγους Cres-Losinj" (1993). Εντούτοις, το σχέδιο δεν εφαρμόστηκε, με αποτέλεσμα το έργο ADP να εξαρτάται ακόμη από κάπως επισφαλείς ετήσιες χορηγίες.

Το 2001, μια Κροατική Μη Κυβερνητική Οργάνωση ανέλαβε το έργο ADP. Ύστερα από ένα έτος, υποβλήθηκε σε διάφορες υπηρεσίες μια νέα πρόταση για τη δημιουργία του Καταφυγίου Δελφινιού Losinj με αναμονή έγκρισης. Εκτός από την πρόταση ενός θαλάσσιου εκπαιδευτικού κέντρου, υποβλήθηκαν και πολλές αιτήσεις οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για συνεργασία με άλλους τομείς: επιπλέον μελέτες για τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ δελφινιών και αλιείας, τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ δελφινιών και τουρισμού, τις επιπτώσεις ρύπανσης, καθώς και τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις θα αποκαλύψουν ενδεχομένως την ανάγκη για ολοκληρωμένες προσεγγίσεις στη διαχείριση της περιοχής.

Δείτε, επίσης τις κοινωνικοοικονομικές στρατηγικές
και επισκεφτείτε το Δικτυακό www.adp.hr



Ο δικτυακός τόπος είναι βελτιστοποιημένος για εμφάνιση σε Internet Explorer 4 και άνω
Top