Βρίσκεστε εδώ: / Εισαγωγή / Βιοποικιλότητα και ΟΔΠΖ

Βιοποικιλότητα της παράκτιας ζώνης

Οι παράκτιες περιοχές είναι εξαιρετικά παραγωγικά περιβάλλοντα, πλούσια σε φυσικούς πόρους, βιολογική ποικιλότητα και με υψηλή δυνατότητα για εμπορική δραστηριότητα.

Η σπουδαιότητα της βιοποικιλότητας στην παράκτια ζώνη έγκειται στο γεγονός ότι σε αυτήν περιλαμβάνονται 8 από τους 40 οικοτόπους προτεραιότητας του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και των ειδών άγριας χλωρίδας και πανίδας). Ένα τρίτο περίπου των υγροτόπων της Ε.Ε. βρίσκεται στην παράκτια ζώνη καθώς επίσης και περισσότερο από 30% των Ζωνών Ειδικής Προστασίας της Οδηγίας για τη διατήρηση των άγριων πουλιών (79/409/ΕΟΚ). Στην παράκτια ζώνη βρίσκονται, επίσης, οι περιοχές αναπαραγωγής και διατροφής των περισσότερων ειδών ψαριών και ειδών οστρακόδερμων οικονομικής σημασίας, που καλύπτουν περίπου το 50% των εργασιών του αλιευτικού τομέα (ΕΕ, 1997).

Πιέσεις στην παράκτια βιοποικιλότητα

Οι παράκτιες περιοχές είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε πιέσεις που προέρχονται τόσο από τις ανθρώπινες δραστηριότητες όσο και από τις δυνάμεις της φύσης. Η πολυπλοκότητα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, των φυσικών συστημάτων και του ιδιοκτησιακού καθεστώτος στην παράκτια ζώνη, απαιτεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης μέσω του οποίου θα γίνεται αποτελεσματικός καταμερισμός των παράκτιων πόρων, ενώ θα ελαχιστοποιείται η περιβαλλοντική υποβάθμιση. Προκειμένου να αποφευχθούν οι συγκρούσεις και η υποβάθμιση των πόρων, θα πρέπει να γίνουν επιλογές ανάμεσα στις ανταγωνιστικές χρήσεις και στα όρια της εκμετάλλευσης των πόρων.

Η στάση της κοινωνίας και της βιομηχανίας απέναντι στη χρήση των βιολογικών πόρων θα πρέπει να μεταβληθεί από την προσέγγιση του "μεγίστου οφέλους" στην "οικολογικά βιώσιμη", η οποία αναγνωρίζει την ανάγκη για τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας και τη συντήρηση της οικολογικής ακεραιότητας. Διαχειριστικά σχέδια διαφορετικών τομέων θα πρέπει να ενοποιηθούν έτσι ώστε να καλυφθούν περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά αντικείμενα και να επιτευχθεί μια αειφορική ανάπτυξη.

Ολοκληρωμένη προσέγγιση

Η ανάπτυξη ολοκληρωμένων πολιτικών για τη διαχείριση των παράκτιων πόρων είναι απαραίτητη:

  • για να συντονιστούν δραστηριότητες ανάμεσα σε όλα τα επίπεδα κυβέρνησης,
  • για να εξασφαλιστεί ότι έχουν ληφθεί υπόψη όλες οι κοινωνικές και οι περιβαλλοντικές συνέπειες (και δαπάνες) των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων και
  • για να εξασφαλιστεί ότι λαμβάνεται πλήρως υπόψη η κοινή γνώμη.

Παράδειγμα: Yuntolovsky, Ρωσία

Ένα παράδειγμα δραστηριοτήτων που στοχεύουν στη διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας εντός της παράκτιας ζώνης είναι η προστατευόμενη περιοχή "Yuntolovsky" στη Βορειοδυτική Ρωσία. Η περιοχή βρίσκεται στο βορειοδυτικό μέρος της πόλης της Αγίας Πετρούπολης και συνορεύει με τον Φινλανδικό Κόλπο στο νότο. Οι Ποταμοί Yuntolovka και Kamenka βρίσκονται δυτικά και ανατολικά. Για πολλά έτη, αυτή η παράκτια περιοχή στα όρια της Αγίας Πετρούπολης ήταν κέντρο αντικρουόμενων συμφερόντων ανάμεσα στην αστική ανάπτυξη, τις βιομηχανικές επιχειρήσεις, τις λέσχες σκαφών και τους ιδιοκτήτες των πλωτών εξοχικών σπιτιών.

Το Yuntolovsky αποτελεί συνέχεια της φυσικής παράκτιας ζώνης στην Ανατολή και διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο στη διατήρηση των παράκτιων τοπίων στο ανατολικό μέρος του Φινλανδικού Κόλπου και της υδάτινης ζώνης του Κόλπου Lakhtinsky, ο οποίος είναι βιότοπος για σπάνια είδη χλωρίδας, πτηνών και για αναπαραγωγή ψαριών. Ολόκληρη η περιοχή του Κόλπου Lakhtinsky αντιπροσωπεύει ένα μοναδικό φυσικό φαινόμενο: εποχικά έλη, βαλτότοποι με μαύρα σκλήθρα και βιότοπος σπάνιων ειδών χλωρίδας, όπως για παράδειγμα το είδος Cerinthe major var. purpurascens (κηρίνθη η μεγάλη ή νερουλάκι) που έχει συμπεριληφθεί στο Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ειδών.

Ιστορία της περιοχής

Η μοναδικότητα της περιοχής τράβηξε την προσοχή επιστημόνων και ειδικών στην αρχή της δεκαετίας του '20 οι οποίοι πήραν την πρωτοβουλία να δημιουργήσουν μια προστατευόμενη περιοχή φυσικού αποθέματος. Εντούτοις, για ποικίλους λόγους, μόλις στις αρχές της δεκαετίας του '90 παρουσιάστηκε η δυνατότητα εφαρμογής αυτής της ιδέας.

Κατά τη διάρκεια του 1990-1991, ένας αριθμός Αποφάσεων που εκδόθηκαν από την επιτροπή του Συμβουλίου των Εκπροσώπων των πολιτών του Λένινγκραντ, οδήγησε στη δημιουργία της προστατευόμενης περιοχής στο Yuntolovsky και στην προσωρινή οριοθέτησή της. Οι Αποφάσεις, επίσης, περιελάμβαναν την ανάληψη ορισμένων καθηκόντων από την Εκτελεστική Επιτροπή που θα στόχευαν στην οργάνωση της περιοχής, πράγμα που ωστόσο δεν προχώρησε ποτέ.

Το 1996, η Διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος των διοικητικών ορίων της Αγίας Πετρούπολης και η Διεύθυνση Παράκτιας Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης εισήγαγαν μια συμφωνία για την ανάπτυξη του Διαχειριστικού Σχεδίου της περιοχής Yuntolovsky. Οι Ευρωπαϊκές χώρες απέκτησαν μεγάλη εμπειρία στον τομέα της οργάνωσης και διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών, οι οποίες υπόκεινται σε μια ειδική προσέγγιση προστασίας.

Το σχέδιο διαχείρισης

Η προετοιμασία και η εφαρμογή του Σχεδίου Διαχείρισης αποτέλεσε ένα πρακτικό βήμα σύμφωνο με τις βασικές αρχές της αειφορικής ανάπτυξης, οι οποίες αναφέρονται σε ποικίλα διεθνή έγγραφα σχετικά με την αειφορική αστική ανάπτυξη και υπογράφηκαν στο Rio de Janeiro το 1992.

Διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας.

Η προστατευόμενη περιοχή Yuntolovsky είναι πλέον διεθνούς σπουδαιότητας καθώς αποτελεί τμήμα των μεταναστευτικών διαδρόμων των αποδημητικών πτηνών στη Βαλτική και παρέχει τόπους τροφής και διαμονής τους. Πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που απαντώνται εκεί, συγκαταλέγονται πλέον στο Κόκκινο Βιβλίο της περιοχής της Βαλτικής και της Ρωσίας:

  • Διατήρηση υγροτόπων.
  • Η διατήρηση υδάτινων πόρων, η αποκατάσταση και η διατήρηση της περιοχής, η οποία συνδέεται απευθείας με τον Φινλανδικό Κόλπο, συμβάλλουν στη βελτίωση των οικολογικών συνθηκών στα ύδατα της Βαλτικής.
  • Επίλυση κοινωνικών θεμάτων - η προαναφερόμενη περιοχή χρησιμοποιείται για ψυχαγωγία και συμβάλλει στη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης.
  • Ανάπτυξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του πληθυσμού - στο Διαχειριστικό Σχέδιο συμφωνήθηκε η χρήση της περιοχής με σκοπό την επιστημονική έρευνα έως το 2002 και ιδρύθηκε περιβαλλοντικό κέντρο ενημέρωσης στο οποίο υπάρχει ένα μουσείο φυσικής ιστορίας διαθέσιμο σε σπουδαστές, μαθητές και ενήλικες ως μέρος του εκπαιδευτικού προγράμματος.

Βασικός σκοπός του Διαχειριστικού Σχεδίου της προστατευόμενης περιοχής Yungolovsky είναι να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν καθοριστεί και να δημιουργηθούν οι βέλτιστες συνθήκες για την καλύτερη δυνατή συνύπαρξη του φυσικού περιβάλλοντος και της πόλης της Αγίας Πετρούπολης.

Επίσης, εκπονήθηκαν διάφορες παράλληλες μελέτες στο πλαίσιο των νέων συνθηκών που διέπουν την περιοχή. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη διατύπωση προτάσεων και την ολοκλήρωση μιας νομικής διαδικασίας οριοθέτησης της περιοχής με την έγκριση του κυβερνήτη της Αγίας Πετρούπολης. Οργανώθηκε ένας διοικητικός φορέας για την εποπτεία των φυσικών ορίων της πόλης που υπόκειται στους ειδικούς όρους προστασίας.

Οικολογικό κέντρο Yungolovsky

περιφέρειας Άγιας Πετρούπολης όπου βρίσκεται και η προστατευόμενη περιοχή Yuntolovsky, συνέταξαν και ενέκριναν την Agenda 21 της Περιφέρειάς τους. Η Agenda 21 εστιάζει σε σχέδια που αφορούν τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας και την ανάπτυξη της προστατευόμενης περιοχής. Οι κάτοικοι της περιοχής ίδρυσαν τη δική τους δημόσια οργάνωση που αποκαλείται "Οικολογικό Κέντρο Yungolovsky". Η οργάνωση δεσμεύτηκε να επιλύσει ζητήματα που αφορούν την ανάπτυξη της προστατευόμενης ζώνης και των παρακείμενων περιοχών, καθώς επίσης και την ενίσχυση της οικολογικής συνείδησης. Το Κέντρο είναι τώρα ανοικτό και οργανώνει τμήματα εκπαίδευσης σε ζητήματα διατήρησης, μεταξύ άλλων, και της βιολογικής ποικιλότητας. Το Κέντρο οργανώνει, επίσης, επισκέψεις στην προστατευόμενη περιοχή καθώς και σεμινάρια και συναντήσεις εργασίας που αφορούν τη διατήρηση της φύσης και την ανάπτυξη του οικολογικού τουρισμού.

Οι επισκέπτες του Κέντρου συμμετέχουν ενεργά σε πολυάριθμες δραστηριότητες που στοχεύουν στη βελτίωση της περιοχής που περιβάλλει την προστατευόμενη ζώνη και στην αποκατάσταση της βλάστησης που έχει υποβαθμιστεί από την εντατική ανάπτυξη στην περιοχή.

Το 1999, εγκαταστάθηκε στα όρια της προστατευόμενης περιοχής ένα παρατηρητήριο ανοιχτό στο κοινό για την παρακολούθηση των πτηνών. Πινακίδες ενημέρωσης τοποθετήθηκαν περιμετρικά της περιοχής προστασίας και παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα όρια της περιοχής, τη βιολογική της αξία καθώς και τον κώδικα συμπεριφοράς που θα πρέπει να ακολουθούν οι επισκέπτες. Στο οικολογικό πάρκο προσφέρεται η ευκαιρία για περιπάτους στη φύση, ψυχαγωγικές εγκαταστάσεις και ενημερωτικό υλικό.

Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα (ΓΠΣ)

Το 2002, με τη βοήθεια της Δανέζικης Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος, αναπτύχθηκε ένα ΓΠΣ με σκοπό να παρέχει τη δυνατότητα παρακολούθησης της κατάστασης διατήρησης. Το σύστημα αυτό επιτρέπει τον προσδιορισμό των πιο σημαντικών αναπτυξιακών ζητημάτων. Ως εκ τούτου αλλά και ως αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων παρακολούθησης που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, παρατηρήθηκε κάποια μείωση της παραγωγικότητας των διαθέσιμων πόρων τροφής των υδρόβιων πτηνών στον Κόλπο του Lakhtinsky. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη του προγράμματος αποκατάστασης. Στη συνέχεια, συντάχθηκε το σχέδιο αποκατάστασης που αφορούσε τα ρηχά ύδατα στο βόρειο τμήμα του Κόλπου Lakhtinsky. Η περιοχή αυτή είχε υποστεί βλάβες από την κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων στους ποταμούς που εισρέουν στον Κόλπο. Η λειτουργία των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων έχει γίνει θέμα αυστηρού ελέγχου από περιβαλλοντικούς φορείς της πόλης που προσπαθούν να προστατεύσουν αυτή τη μοναδική περιοχή από πιθανά αρνητικά αίτια υποβάθμισης. Την προσπάθεια αυτή δεν τη συμμερίζονται, ωστόσο, οι τοπικές βιομηχανίες οι οποίες χρηματοδοτούν τα υδροηλεκτρικά έργα.



Ο δικτυακός τόπος είναι βελτιστοποιημένος για εμφάνιση σε Internet Explorer 4 και άνω
Top