Βρίσκεστε εδώ: / Μελέτη Περιπτώσεων / Ολλανδία

Εισαγωγή - Η Ολλανδική ακτή

Η Ολλανδία είναι μια πυκνοκατοικημένη χώρα όπου το 60% του πληθυσμού διαβιεί στην παράκτια ζώνη. Η χώρα συνορεύει με τη Βόρεια Θάλασσα, τη Γερμανία και το Βέλγιο. Στο νότιο μέρος της ακτής (ανάμεσα στο Βελγικά σύνορα και το Hoek van Holland, κοντά στο Rotterdam) απαντά η εκβολή των Ποταμών Ρήνου, Meuse και Scheldt. Η ακτογραμμή ανάμεσα στους Ποταμούς Hoek van Holland και Den Helder δεν διακόπτεται, εκτός από το στόμιο του παλιού Ποταμού Ρήνου και την τεχνητή αμυντική υποδομή θαλάσσιας προστασίας «Hondsbossche Zeeweering». Ενδιάμεσα του Ποταμού Den Helder και των Γερμανικών συνόρων υπάρχει το Ολλανδικό κομμάτι της Θάλασσας Wadden. H Ολλανδική ακτή είναι μέρος ενός μεγαλύτερου παράκτιου συστήματος, το οποίο απλώνεται από τη βόρεια ακτή της Γαλλίας (Ακρωτήρι Blanc Nez) έως τη Δανέζικη ακτή στο Jut Land.
Το γνώρισμα της Ολλανδικής παράκτιας ζώνης (το χερσαίο τμήμα βρίσκεται σε πολλά σημεία κάτω από την στάθμη της θάλασσας) την καθιστά ιδιαιτέρως ευάλωτη στις παράκτιες πλημμύρες και τη διάβρωση, που οφείλονται στις καταιγίδες και την ανύψωση της στάθμης της θάλασσας. Τα μέρη της χώρας τα οποία βρίσκονται κάτω από τη στάθμη της θάλασσας προστατεύονται ενάντια στις πλημμύρες από μια παράκτια αμυντική υποδομή που αποτελείται από φυσικές και τεχνητές μονάδες. Επί αιώνες, οι άνθρωποι που κατοικούσαν σε αυτήν την περιοχή έδιναν μάχη ενάντια στις απειλές της θάλασσας. Για το λόγο αυτό, ανέκαθεν ασχολούνταν με εγγειοβελτιωτικά έργα, με κατασκευή αναχωμάτων και έργα ελέγχου της στάθμης του νερού (Karel Van der Mullen, 2001). Η διαβίωση των ανθρώπων στην παράκτια ζώνη της Ολλανδίας διευκολύνθηκε με ένα από τα πιο εκτεταμένα παγκοσμίως συστήματα παράκτιας άμυνας όπου τα φράγματα και τα αναχώματα προστατεύουν σχεδόν τη μισή έκταση των 451 χλμ. (280 μίλια) της ακτογραμμής. Από το 1990, η παράκτια πολιτική προβλέπει τη διαφύλαξη και προστασία της ακτογραμμής μέσω εμπλουτισμού με άμμο για την πρόληψη περαιτέρω απώλειας γης. Έως τώρα, αυτή η πολιτική υπήρξε επιτυχής. Ωστόσο, μελλοντικά, μπορεί να προκύψουν προβλήματα λόγω της ανύψωσης της θαλάσσιας στάθμης και της περαιτέρω αστικοποίησης της παράκτιας ζώνης.

Δορυφορική εικόνα της Ολλανδίας

Αγωγοί εκροής στο φράγμα Haringvliet. Το φράγμα αυτό χωρίζει το Haringvliet, που ήταν ένα παρακλάδι των εκβολών των Ποταμών Ρήνου, Meuse και Scheldt, από τη Βόρεια Θάλασσα. Μέσω των αγωγών γίνεται εκροή της περίσσειας του γλυκού νερού από τη λίμνη προς τη θάλασσα. Πρόσφατα η κυβέρνηση αποφάσισε να επιτρέψει ξανά, σε μικρές ποσότητες την εισροή υφάλμυρου νερού στο Haringvliet για να αποκατασταθεί το αρχικό οικοσύστημα.

Η κυβέρνηση στην Ολλανδία

Η κυβέρνηση της Ολλανδίας είναι μια συνταγματική μοναρχία με μια εθνική κυβέρνηση της οποίας ηγείται ένας πρωθυπουργός. Ο πρωθυπουργός συντονίζει ένα Υπουργικό Συμβούλιο.

Οι νομοθετικές αρμοδιότητες της κυβέρνησης διαιρούνται σε δύο όργανα, με πρώτο το βουλευτικό σώμα που εκλέγεται από ένα νομαρχιακό/περιφερειακό συμβούλιο (το οποίο συμβούλιο εκλέγεται με λαϊκή ψήφο) και δεύτερο το βουλευτικό σώμα που εκλέγεται απευθείας με λαϊκή ψήφο. Το νομικό σύστημα ελέγχεται από το Ανώτατο Δικαστήριο. Στην Ολλανδία υπάρχουν δώδεκα νομαρχίες/περιφέρειες και περίπου 500 δήμοι.

Με το πέρασμα του χρόνου, οι Ολλανδοί έγιναν γνωστοί για το αποκαλούμενο μοντέλο διαχείρισης "polder" (αποξήρανση εκτάσεων και προστασία με αναχώματα), το οποίο καθιστά αναγκαία την εκτενή διαβούλευση και ενεργή εμπλοκή όλων των σχετικών παραγόντων στη λήψη αποφάσεων και στο σύνολο της διαχείρισης.

Όσον αφορά την παράκτια διαχείριση, οι δραστηριότητες ξεκινούν σε επίπεδο δήμου και διοικητικών οργάνων υπηρεσιών υδάτων υπό την επίβλεψη της νομαρχιακής/περιφερειακής κυβέρνησης. Η εθνική κυβέρνηση επιβλέπει με συνέπεια τις δραστηριότητες. Διαχειρίζεται, επίσης, μεγάλους ποταμούς και εθνικά ύδατα, όπως η Βόρεια Θάλασσα, και φροντίζει να επιλύει τις αντιπαραθέσεις.

Τρόπος έναρξης της δημόσιας συμμετοχής

Στην Ολλανδία, η δημόσια συμμετοχή στην διαχείριση της παράκτιας ζώνης δεν ακολούθησε κάποια απολύτως ομαλή ιστορική πορεία. Στην πραγματικότητα, όπως στις περισσότερες χώρες, οι άνθρωποι έπρεπε να αγωνιστούν μόνοι τους για αυτό το δικαίωμα με έναν πιο αποφασιστικό τρόπο.

Αξίζει να αναφερθούν δύο βασικά γεγονότα. Το πρώτο είναι το σχέδιο που εκπονήθηκε από τις δημοτικές αρχές του Friesland για την επικοινωνία της Νήσου Ameland με την κυρίως ενδοχώρα μέσω δύο φραγμάτων. Αυτό το σχέδιο ήταν σημαντικό για το Ολλανδικό Υπουργείο Υδατικής Διαχείρισης και Μεταφορών, διότι αποτελούσε μέρος ενός γενικότερου σχεδίου το οποίο περιλάμβανε τη θαλάσσια περιοχή βόρεια του φράγματος IJsselmeer (Afsluitdijk), δηλαδή τη Θάλασσα του Wadden.

Ωστόσο, οι άνθρωποι εναντιώθηκαν στα σχέδια. Πάνω από 50.000 πολίτες και αρκετοί οργανισμοί έστειλαν επιστολές διαμαρτυρίας στις περιφερειακές και εθνικές αρχές. Η δημόσια συμμετοχή σε εθνική κλίμακα κατέληξε να γίνει ένα σοβαρό πρόβλημα ειδικά για το Υπουργείο.

Στις αρχές του 1968, το Υπουργείο Υδατικής Διαχείρισης και Μεταφορών πρότεινε την ίδρυση μιας επιτροπής επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων, προκειμένου αυτή να διευθύνει μια συντονισμένη έρευνα για τα βασικά πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα μιας ολικής και μερικής εγγειοβελτιωτικής αποκατάστασης. Η μελέτη, που διήρκεσε τέσσερα έτη, περιείχε μια αφθονία πληροφοριών και ένα απλό συμπέρασμα: καμία εγγειοβελτιωτική αποκατάσταση στη Θάλασσα του Wadden, αλλά μόνο προστασία και διατήρηση.

Το δεύτερο γεγονός, το οποίο υπήρξε και σημείο καμπής στην παράκτια πολιτική της Ολλανδίας ειδικά λόγω του ότι αφορά τη δημόσια επιρροή στη λήψη αποφάσεων, ήταν το σχέδιο που προτάθηκε από την κυβέρνηση προκειμένου να κατασκευαστεί ένα φράγμα στο δημοτικό διαμέρισμα του Zeeland το οποίο θα απέκλειε ολοκληρωτικά το Ανατολικό Scheldt από τη Βόρεια Θάλασσα. Αυτό το σχέδιο κατέστη αναγκαίο για λόγους ασφαλείας και φόβου απέναντι στις πλημμύρες, διότι το 1953 ένα τεράστιο κύμα καταιγίδας εκκένωσε μια μεγάλη περιοχή του νότιο-δυτικού μέρους της Ολλανδίας καταστρέφοντας πολλές παράκτιες κατοικίες και αγροτική γη και προκαλώντας το θάνατο 2.000 ανθρώπων.

Το φράγμα επρόκειτο να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό εμπόδιο ενάντια σε μελλοντική πλημμύρα αλλά θα σήμαινε, επίσης, την καταστροφή του πολύτιμου οικοσυστήματος το οποίο αποτελεί ένα χαρακτηριστικό εκβολικό οικότοπο. Για μια ακόμη φορά, το κοινό εναντιώθηκε απέναντι σε αυτό το σχέδιο. Με επιστολές αλλά και πορείες διαμαρτυρίας το κοινό έπεισε την κυβέρνηση να επαναξιολογήσει το σύνολο του έργου. Αργότερα, η ιδέα ενός ολικού αποκλεισμού παραμερίστηκε. Αντιθέτως, κατασκευάστηκε ένα ανοιχτό φράγμα, το οποίο μπορεί να κλείνει όταν επικρατούν άσχημες καιρικές συνθήκες στη Βόρεια Θάλασσα. Το έργο αυτό προτιμήθηκε αν και κόστισε περίπου 70 φορές περισσότερο από το αρχικό σχέδιο.

Εξαιτίας όλων των προαναφερόμενων γεγονότων, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να επανεκτιμήσει την όλη διαδικασία που είχε υιοθετήσει για τη λήψη περιβαλλοντικών αποφάσεων, υπέρ της όσο το δυνατόν πιο γρήγορης συμμετοχής των εμπλεκόμενων ομάδων. Κανόνας πλέον για την κυβέρνηση είναι να διασφαλίσει ότι λαμβάνεται, όσο το δυνατό περισσότερο, υπόψη η δημόσια άποψη ειδικά για πιο σημαντικές αποφάσεις οι οποίες θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν μαζικές διαμαρτυρίες. Κατά το πέρασμα των ετών, αναπτύχθηκαν όλο και περισσότερες πολιτικές, στρατηγικές και εμπειρίες σχετικά με το θέμα της δημόσιας συμμετοχής στην παράκτια διαχείριση.

Άποψη της πλημμυρισμένης περιοχής κατά τη διάρκεια της καταιγίδας του 1953.

Άποψη των φραγμάτων προστασίας που κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια των έργων στο Δέλτα.

 

Φράγμα κύματος θύελλας στο Ανατολικό Scheldt.

Το "Maeslantkering" αποτελεί το τελικό έργο προστασίας των εργασιών στο Δέλτα. Βρίσκεται στην κεντρική δίοδο του Λιμανιού του Ρότερνταμ και συνήθως είναι ανοιχτό. Σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίζει μια ισχυρή θύελλα η οποία εμφανίζεται για μια φορά κάθε 50 έτη.

Μέσα δημόσιας συμμετοχής στην παράκτια διαχείριση

Πολιτική

Δεν υφίστανται πάντα σαφείς διακρίσεις ανάμεσα στις πολιτικές και τις στρατηγικές δημόσιας συμμετοχής στη διαχείριση της παράκτιας ζώνης. Για τους στόχους αυτού του έργου, οι διαδικασίες δημόσιας συμμετοχής οι οποίες οφείλουν την ύπαρξή τους σε νομικές και θεσμικές ρυθμίσεις συγκαταλέχθηκαν στις πολιτικές, ενώ από την άλλη ως στρατηγικές θεωρήθηκαν εκείνες που αναπτύχθηκαν περισσότερο εκτός των πρωτοβουλιών που πάρθηκαν από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και εκτέλεσης αυτής, από τις ΜΚΟ, την τοπική κοινωνία κ.ά.

Στρατηγικές και Μηχανισμοί

Από τη Διαβούλευση στη Συμμετοχή

Οι κινήσεις των ΜΚΟ

Οι ποικίλοι μηχανισμοί για δημόσια συμμετοχή στην Ευρώπη εμφανίζονται στο Πρόγραμμα Παρουσίασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη Συμμετοχή της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης της Παράκτιας Ζώνης (ΟΔΠΖ) που εντάσσεται στη διαδικασία της ΟΔΠΖ: Μηχανισμός και διαδικασία που απαιτούνται, σ. 98. Στην Ολλανδία, οι πιο δημοφιλείς μηχανισμοί είναι οι ακόλουθοι:

Συμπεράσματα

Οι μέθοδοι που παρουσιάστηκαν δεν είναι πλήρεις, αλλά αποτελούν μια αρκετά καλή παρουσίαση για το ποιες στρατηγικές μπορεί να υιοθετήσει κάποιος προκειμένου να μετατρέψει μια μέχρι τη στιγμή εκείνη "εχθρική" συνεργασία σε μια επωφελή συνεργασία. Αξίζει να ειπωθεί ξανά ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στα ποικίλα είδη στρατηγικών που αφορούν τη δημόσια συμμετοχή. Τα περισσότερα μέσα ελάχιστα διαφέρουν μεταξύ τους ή είναι ένας πλήρης συνδυασμός ενός ή περισσοτέρων. Σε άλλες περιπτώσεις, ίσως είναι καλύτερο να γίνει έναρξη με τον ένα και αργότερα να υιοθετηθεί ο άλλος μηχανισμός.



Ο δικτυακός τόπος είναι βελτιστοποιημένος για εμφάνιση σε Internet Explorer 4 και άνω