Strategie ex situ

Przez stulecia ogrody, ogrody zoologiczne i menażerie były składnicami cennych roślin i zwierząt. Ogrody botaniczne, parki zoologiczne i akwaria odgrywają ważną rolę, jako że wiele gatunków roślin i zwierząt stoi przed coraz bardziej niebezpieczną i niepewną przyszłością na wolności.

Nowym podejściem może być bank genów, który może być dwojakiego rodzaju:

Na Międzynarodowych Warsztatach Zbiorów Gatunkowych odbywających się w Brasilii w roku 1992 zaproponowano tworzenie miejscowych czy terenowych banków genów dla obszarów chronionej bioróżnorodności (np. obszarów chronionych, kluczowych rejonów, gdzie kultywowane jest tradycyjne rolnictwo, itp.). Mogłyby one służyć jako kluczowe zbiory dla gatunków roślin związanych z poszczególnymi obszarami chronionymi, dając początek miejscowej strategii zbierania materiału genetycznego
 

Odtwarzanie gatunków i populacji

Ponowne wprowadzenie do ekosystemu gatunków hodowanych w niewoli jest często uzasadnieniem i logicznym punktem końcowym dla wielu działań ochronnych ex situ. Stosowane są trzy podstawowe metody tworzenia nowych populacji roślin i zwierząt:

  1. programy ponownego wprowadzania (reintrodukcji) polegają na wypuszczaniu wyhodowanych w niewoli egzemplarzy gatunku zbieranego na wolności do obszaru jego historycznego istnienia, gdzie ten gatunek już nie występuje. Celem takich programów jest stworzenie nowej populacji w pierwotnym środowisku.
  2. programy powiększania mają na celu uwalnianie pojedynczych egzemplarzy i wprowadzanie ich do istniejącej populacji w celu zwiększenia jej liczebności i różnorodności genetycznej, lecz może to skutkować możliwością wprowadzenia chorób i zmniejszenia kondycji genetycznej istniejącej populacji. Programy takie mogą być potrzebne tam, gdzie różnorodność genetyczna została silnie zubożona.
  3. programy wprowadzania polegają na tworzeniu populacji roślin lub zwierząt poza miejscami ich historycznego występowania. Może to być właściwe w sytuacji, gdy warunki bytowania w historycznych siedliskach są poważnie zdegradowane i gatunek nie mógłby tam przetrwać, lub gdy czynnik powodujący zanik gatunku jest nadal obecny, co powoduje, że program reintrodukcji jest niemożliwy do przeprowadzenia.
     
Odtwarzanie ekosystemów i krajobrazów

Ekologia odnowieniowa jest jedną z najnowszych i najbardziej pełnych wyzwań dyscyplin ekologii, choć pewne działania w zakresie rekonstrukcji ekologicznej są prowadzone od dziesięcioleci.

Rekonstrukcja ekosystemów (rekultywacja) była przeważnie praktykowana w skrajnie zdegradowanych lokalizacjach, takich jak tereny kopalniane, hałdy i wysypiska komunalne. Często rekultywacja polega przede wszystkim na odbudowie zbiorowisk roślinnych, zwykle przez nasadzenia i pielęgnację gatunków bylin, z nadzieją (lub wiarą), że fauna powróci w dalszej kolejności. Podejmowanych jest coraz więcej działań w celu odtworzenia społeczności zwierzęcych i glebowych jako części procesu rekultywacji.

Rekultywacja krajobrazu ma na celu poprawę kształtu istniejącego, rozczłonkowanego systemu, przez zwiększenie obszaru siedlisk oraz połączeń między nimi oraz przez stworzenie stref buforowych wokół istniejących cząstek fragmentów ekosystemu w celu ich ochrony przed zewnętrznymi wpływami.

Celem jest stworzenie krajobrazu z elementami pozostałości naturalnych ekosystemów przeplatającymi się z odtworzonymi ekosystemami, spełniającymi określone cele ochronne, oraz systemami produkcyjnymi, które są zrównoważone i nie zagrażają długoterminowej trwałości obszarów chronionych. Rekultywacja krajobrazu musi brać pod uwagę wszystkie te różnorodne cechy krajobrazów naturalnych, które mogą mieć znaczenie dla konserwacji.