Obszary chronione

Obszar chroniony jest określony przez Konwencję Różnorodności Biologicznej jako "obszar określony geograficznie, który jest oznaczony lub regulowany i zarządzany w celu osiągnięcia określonych celów ochronnych"

Obszary chronione mogą być morskimi rezerwatami mającymi na celu ochronę bioróżnorodności, przy jednoczesnym służeniu innym celom, które nie kłócą się z ich przeznaczeniem; mogą być obszarami gdzie ogranicza się lub zakazuje określoną działalność, jak na przykład rybołówstwo czy przepływ statków, ponieważ dany ekosystem uważa się za szczególnie wrażliwy na taką działalność. Regulacje zależą od tego, co uważa się za główne zagrożenie bioróżnorodności i co społeczeństwo będzie w stanie poprzeć lub tolerować, gdy występują dwa kryteria, które mogą pozostawać ze sobą w konflikcie.

Na obszarach wykorzystywanych na wiele sposobów, eksploatacja zasobów może być dozwolona w granicach rezerwatu: niezwykle trudne jest upewnienie się, czy eksploatacja pozostaje na zrównoważonym poziomie. Takich rezerwaty to zwykle wielkie obszary, a ich rozmiar powoduje, że ciężko je kontrolować. Nawet w tych rzadkich przypadkach, gdzie występuje całkowita ochrona, taka jak w parku narodowym, wpływ napływu turystów musi być zminimalizowany, jeśli ochrona ma się powieść. Obszary chronione są często postrzegane jako narzędzie ustanowienia efektywnych, zintegrowanych i elastycznych programów zarządzania.

Duże obszary są zwykle przydatne do tworzenia różnorodnych rezerwatów to zwykle wielkie obszary, a ich rozmiar powoduje, że ciężko je kontrolować. Żeby osiągnąć sukces, ludzie, którzy potencjalnie mogliby łamać nałożone ograniczenia, muszą być przekonani, że istnieje ważny powód, dla którego należy przestrzegać przepisów. Edukacja i budzenie świadomości są zatem ważną częścią programu obszaru chronionego. 

Obszary zakazu połowu ryb są zadziwiająco rzadkie w środowisku morskim i są ustanowione do ochrony wód, gdzie ryby składają ikrę, lub by stworzyć azyl dla gatunków, które są intensywnie wyławiane w okolicznych wodach. Tutaj mają one szansę zwiększenia liczebności i podrośnięcia do większych rozmiarów, co jest korzystne i dla rybaków i dla ryb. 

Pomimo popularności zagadnienia obszarów chronionych w międzynarodowej ochronie przyrody, obszary te nie są zawsze określone i chronione w sposób, który maksymalizuje korzyści dla ekosystemu. Na przykład obszary chronione są często określane najpierw przez ustalenie linii brzegowej czy granic, następnie przez topografię dna, a rzadko poprzez schematy cyrkulacji wody. Jednak cyrkulacja wody jest prawdopodobnie najważniejsza dla populacji morskich i ma krytyczne znaczenie dla populacji żyjących na dnie morza. 

Można wymienić dziesięć ogólnie przyjętych zasad ustalania i ponownego rozplanowywania obszarów chronionych, których głównym celem ma być ochrona bioróżnorodności:
  1. Liczba obszarów

  2. Duża ilość miejsc pozwoli na lepszą kontrolę nad różnorodnością środowisk i obszarów przejściowych, i skuteczniej zapobiegnie jakimkolwiek katastrofom czy chorobom.
  3. Rozmiar

  4. W idealnej sytuacji, każdy obszar powinien być tak duży, by mógł objąć chroniony biotyp, razem ze związanymi środowiskiem i składnikami ekosystemu. 
  5. Współzależność

  6. Obszary chronione na lądzie czy wodzie powinny pozwolić na przepływ fauny i flory z miejsca na miejsce w reakcji na zmiany dobowe i sezonowe, klimatyczne, oraz inne większe lub mniejsze czynniki przestrzenne i czasowe. 
  7. Tworzenie stref

  8. W obrębie wybranego obszaru, wyznaczenie różnych stref może podzielić cele i sposoby wykorzystania, które mogą być niekompatybilne, i określić działania dotyczące zarządzania danym obszarem.
  9. Lokalizacja obiektów i infrastruktury

  10. Infrastruktura może wpłynąć w negatywny sposób na bioróżnorodność. Zatem, nawet ograniczona ilość obiektów, której potrzebują obszary chronione, powinny być zaprojektowane i zlokalizowane w ramach ogólnej oceny ekologicznej, oceny zależności i analizy. 
  11. Program badawczy i monitorujący

  12. Zarządzanie może być efektywne tylko w tym zakresie popartym informacjami i wiedzą. 
  13. Program zarządzania zasobami biologicznymi

  14. Plan zarządzania zasobami biologicznymi powinien przewidzieć i mieć przygotowany szeroki zakres ujęć metodologicznych ochrony bioróżnorodności, w oparciu o wyniki badań i monitorowanie. 
  15. Programy edukacyjne

  16. Obszary chronione to doskonałe miejscami do uczenia o naturze i związku ludzkości naturą.
  17. Programy zarządzania wykorzystaniem zasobów 

  18. Wszystkie kategorie zarządzania IUCN zawierają jeden lub więcej typów wykorzystania zasobów przez ludzi, od bezpośrednich do pośrednich. Zakres, w jakim bioróżnorodność może być objęta ochroną na poziomie genetycznym, gatunkowym i środowiskowym/krajobrazowym, zależy od tego, jak będzie się zarządzać tymi schematami
  19. Bioregionalne programy zarządzania

  20. Zarządzanie obszarem chronionym, gdzie ochrona bioróżnorodności jest głównym celem, powiedzie się tylko w takim zakresie, na jaki pozwoli współpraca między agencjami państwowymi, mieszkańcami i przemysłem. Porozumienia te muszą zapewnić sytuację, gdzie zarządzanie zasobami biologicznymi i ekosystemami na przyległych obszarach jest zgodne z celami zarządzania na obszarach chronionych.