Czym jest różnorodność gatunkowa?

Słowo bioróżnorodność jest kojarzone przede wszystkim z różnorodnością żyjących organizmów, co oznacza rozpowszechnienie różnych gatunków zwierząt, roślin i mikroorganizmów.

Jakie jest znaczenie różnorodności gatunkowej?

Skład gatunkowy danego ekosystemu jest wynikiem długotrwałej ewolucji. Każdy gatunek zaadaptował się do swojej niszy, charakteryzującej się określonymi cechami (np. zakresem temperatur, dostępnością żywności i światła), co pozwala gatunkowi rozmnażać się i utrzymywać swoją populację liczebność.
Gatunki, żyjąc w ekosystemie, wchodzą w interakcje z otaczającym je środowiskiem (np. omułki wchłaniają drobiny unoszące się w wodzie, trzciny tworzą systemy korzeni), i w ten sposób wykonują określone funkcje (zwiększanie dostępności światła dla wzrostu roślin, zapobieganie erozji osadów). W stanie naturalnym te interakcje, a zatem również cały system, są w równowadze.
Utrata jednego gatunku wpływa na wiele innych gatunków i powoduje nierównowagę. W rezultacie niektóre funkcje systemu lub w jego obrębie nie są już realizowane. Jakikolwiek gatunek, który zastąpi utracony gatunek w jego niszy, najprawdopodobniej nie zastąpi go we wszystkich realizowanych przez niego funkcjach.
Kiedy jakiś gatunek wyginie, wówczas usługi, jaki świadczył on dla globalnej biosfery, są stracone na zawsze. Ich zastąpienie nie jest możliwe.
 

W jaki sposób działalność ludzka wpływa na różnorodność gatunkową?

Nadmierna eksploatacja, zanieczyszczenie i przemiana siedlisk są głównymi zagrożeniami dla różnorodności gatunkowej. Powodują one stopniową utratę gatunków na poziomie lokalnym, regionalnym i globalnym. Dodatkowo wprowadzanie gatunków do nowych ekosystemów niszczy naturalną równowagę.
Nieustannie rosnące tendencje w turystyce, transporcie, produkcji żywności zorientowanej na zysk (np. rolnictwie monokulturowym, selektywnej (?) hydroponice), oraz przemyśle wymuszają taką działalność człowieka.

Globalne ocieplenie i przyrost ludności nieustannie zwiększają tę presję na bioróżnorodność. Te zagadnienia zostaną omówione dokładniej w rozdziale "Potrzeby".
 

Dlaczego powinniśmy zapobiegać utracie różnorodności gatunkowej?

Powinno być już jasne, że utracie gatunków towarzyszy utrata funkcjonalności, która czasem wpływa na ludzkie życie w poważny sposób; spadek liczebności komercyjnie odławianych gatunków ryb czy erozja gleby i osadów to tylko dwa przykłady.
Dotychczas naukowcy policzyli i opisali około 1.7 miliona gatunków żyjących organizmów, ale całkowita liczba gatunków na naszej planecie jest szacowana na 5 do 30 milionów, a niektórzy naukowcy mówią o 80 milionach lub więcej.
Tak jak nie została nawet dokonana pełna inwentaryzacja gatunków występujących na Ziemi, tak też bardzo niewiele wiemy o roli i potencjale każdego z gatunków dla jakości ludzkiego życia. Konieczne jest zatem zapobieganie utracie różnorodności gatunków w celu uniknięcia utraty możliwości wykorzystania tych gatunków.

Różnorodność gatunkowa