Bioróżnorodność

 

 

Instrumenty prawne

Ochrona przyrody często wymaga, aby działalność ludzi była regulowana lub kierowana. Może być to osiągnięte poprzez nakazy prawne lub przez bodźce, które odwołują się raczej do dobrowolnych decyzji. W obu przypadkach zasadniczą rolę odgrywa prawo.

Oto różne kategorie środków, które wspomagają lub promują bioróżnorodność:

Zwyczajowe i tradycyjne środki prawne

Prawodawstwo krajowe

Środki regulacyjne

Species-orientated legal measures 

Regulacja używania obszarów chronionych

Prawodawstwo dotyczące planowania przestrzennego

Prawna ochrona reprezentatywnych typów siedlisk

Regulacja procesów i działalności szkodliwej dla bioróżnorodności 

Regulacja dostępu do zasobów genetycznych

Procedury ochrony bioróżnorodności

Prawo międzynarodowe

Umowy regionalne i sektorowe

Przykład: Region Juntołowski, Rosja

Najbardziej widocznym przykładem działalności mającej na celu ochronę bioróżnorodności w ramach strefy przybrzeżnej w północno-zachodniej Rosji jest stworzenie "obszaru Juntołowskiego".
Ten obszar znajduje się w północno-zachodniej części miasta Sankt Petersburga, graniczy z Zatoką Fińską na południu, rzekami Juntołowka i Kamionka na zachodzie i wschodzie, a na północy z tarasem rzeki Kamionki. Przez wiele lat ta strefa przybrzeżna, znajdująca się w granicach miasta St. Petersburga, była przedmiotem sporu między sprzedawcami nieruchomości, przedsięwzięciami przemysłowymi, klubami jachtowymi i właścicielami działek.

Obszar Juntołowski to przedłużenie naturalnego pasa przybrzeżnego na wschodzie i odgrywa ważną rolę w ochronie krajobrazu nadmorskiego we wschodniej części Zatoki Fińskiej i obszarze wodnym Zatoki Laktińskiej - siedlisku rzadkich gatunków flory, obszarze przelotu, gnieżdzenia się i postoju ptaków, miejsce tarła ryb. Cały obszar Zatoki Laktińskiej jest bogaty w unikalne zjawiska naturalne: bagna olchowe, siedlisko rzadkich gatunków flory, z których jeden – ośmiał - został włączony do Czerwonej Księgi,  miejsce gnieżdżenia się i przelotu rzadkich gatunków ptaków na szlaku migracji białomorsko-bałtyckiej.

We wczesnych latach 20-tych XX wieku, naukowcy i eksperci z miasta zwrócili uwagę na ten wyjątkowy obszar i wyszli z inicjatywą stworzenia rezerwatu przyrody. Jednakże z wielu powodów dopiero w latach 90-tych pojawiła się możliwość wcielenia  tego pomysłu w życie.

W latach 1990-1991, uchwały wydane przez Zarząd Rady Deputowanych Ludowych Miasta Leningradu doprowadziły do stworzenia rezerwatu Juntołowskiego, ustalenia jego tymczasowych granic, wstrzymania pewnych prac budowlanych wewnątrz rezerwatu i w bezpośrednim sąsiedztwie. Uchwały wezwały również Komitet Wykonawczy do powzięcia akcji w celu pomocy w organizacji rezerwatu, chociaż to polecenie nigdy nie zostało wykonane.
  
W 1996 roku, Dyrektoriat Ochrony Środowiska Sankt Petersburga i Oddział Ochrony Wybrzeża Unii Europejskiej podpisały porozumienie dotyczące opracowania Planu Zarządzania rezerwatem Juntołowskim, mając na uwadze doświadczenia zebrane przez kraje europejskie na polu organizacji i zarządzania strefami naturalnymi jako przedmiotem szczególnej ochrony.

Przygotowanie i wdrożenie Planu Zarządzania było praktycznym krokiem w stronę zrównoważonego rozwoju miasta, jako że wzięło ono pod uwagę szereg ważnych zasad określonych w rozlicznych międzynarodowych dokumentach dotyczących zrównoważonego rozwoju przyjętych na konferencji w Rio de Janeiro w 1992:
- ochrona biologicznej różnorodności – jako że przez obszar rezerwatu Juntołowskiego przechodzi szlak przelotu ptaków wędrownych i jest to miejsce ich gnieżdżenia i żerowania, to zyskał on wagę na skalę międzynarodową. Wiele gatunków flory i fauny zostało wpisanych do Czerwonej Księgi Regionu Bałtyckiego i Rosji.
- ochrona mokradeł:
- ochrona zasobów wodnych – przywrócenie i ochrona rezerwatu, który łączy się bezpośrednio z Zatoką Fińską, pomaga w poprawie warunków ekologicznych obszaru wodnego w tej części Bałtyku;
- rozwiązanie kwestii społecznych – wspomniany wyżej obszar jest używany do celów rekreacyjnych i może się przyczynić do tworzenia nowych miejsc pracy;
- rozwój edukacji ekologicznej miejscowej ludności – Plan Zarządzania uwzględnia użycie tego rejonu do badań naukowych, a w roku 2002 powstało centrum informacji ekologicznej wraz z muzeum przyrody, dostępne dla studentów, uczniów i dorosłych w ramach wprowadzania w życie programu edukacyjnego.

Głównym celem Planu Zarządzania Rezerwatem Juntołowskim jest osiągnięcie ustalonych celów, jak również stworzenie optymalnych i najkorzystniejszych warunków współistnienia obszaru naturalnego i wielkiego miasta. 
W związku z powyższym, przeprowadzono szereg badań, które dały podstawę do sformułowania propozycji i sfinalizowania procedury prawnej w celu ustanowienia granic rezerwatu, za aprobatą gubernatora Sankt Petersburga. Ustanowiono organ administracyjny w celu nadzoru obszarów naturalnych miasta podlegających szczególnej ochronie.

W 1997 roku, mieszkańcy Primorskiej jednostki administracyjnej Sankt Petersburga, gdzie znajduje się Rezerwat Juntołowski, przygotowali i przyjęli Agendę na XXI wiek, która kładzie szczególny nacisk na plany dotyczące ochrony bioróżnorodności w rejonie i rozwoju rezerwatu. Optymistycznie nastawieni mieszkańcy, utworzyli przy pomocy miejscowych władz własną organizację społeczną pod nazwą "Juntołowskie Centrum Ekologiczne" i zobowiązali ją do zajęcia się kwestią poprawy stanu rezerwatu i przyległych obszarów oraz promowaniem świadomości ekologicznej.
 

Centrum przygotowało i realizuje kursy ochrony bioróżnorodności dla różnych grup wiekowych, organizuje wycieczki na terytorium rezerwatu, organizuje seminaria i warsztaty na temat problemów związanych z ochroną przyrody i rozwojem turystyki ekologicznej.
Mieszkańcy miasta biorą aktywny udział w licznych akcjach mających na celu poprawę stanu obszarów otaczających rezerwat, przywracając do życia rejony zielone w strefie buforowej, zniszczonej poprzez intensywne budownictwo mieszkaniowe. 

W 1999 roku, została stworzona wieża ornitologiczna na granicy rezerwatu z wolnym wstępem dla zwiedzających; później, wzdłuż całej granicy rezerwatu ustawiono tablice informacyjne, opisujące jego zasięg, wartość biologiczną i reguły zachowania na jego terenie. Tereny mieszkalne od rezerwatu ma oddzielać park ekologiczny oferujący ścieżki zdrowia, obiekty rekreacyjne i materiały informacyjne dla mieszkańców miasta.

W 2002, przy pomocy Duńskiej Agencji Ochrony Środowiska, został opracowany system informacji geograficznej, mający na celu obserwację stanu rezerwatu i umożliwiający identyfikację najważniejszych kwestii związanych z jego rozwojem. W ten sposób, w wyniku działalności monitorującej w ciągu ostatnich kilku lat, zaobserwowano spadek w rozrodzie zasobów pożywienia ptactwa wodnego Zatoki Laktińskiej, co spowodowało opracowanie programu odbudowy zasobów.  

Program odbudowy płycizn został przygotowany dla północnej części Zatoki Laktińskiej, zniszczonej w wyniku prac hydrotechnicznych prowadzonych na rzekach wpływających do zatoki. Niezależnie od zaangażowania miejscowych przedsiębiorstw przemysłowych w finansowanie tych prac, ich działalność stała się przedmiotem surowej kontroli ze strony administracji miasta odpowiedzialnej za ochronę środowiska jako metoda na to, aby próbować ochronić ten unikalny teren przed możliwymi niekorzystnymi skutkami ludzkiej działalności.


 

BackForward