Bioróżnorodność

 

 

Utrata bioróżnorodności


Utrata bioróżnorodności może przyjmować wiele form, ale najbardziej dramatycznym aspektem jest wyginięcie gatunków. 
Na przestrzeni czasu geologicznego wszystkie gatunki mają skończony czas istnienia. Ginięcie gatunków jest zatem procesem naturalnym, który zachodzi bez interwencji człowieka. 

Jednak oczywiste jest, że ginięcie spowodowane przez człowieka odbywa się z prędkością, która daleko przekracza naturalną stopę ginięcia gatunków. 
 

Cztery czynniki w obszarach przybrzeżnych są szczególnie interesujące w kontekście utraty bioróżnorodności:

1. Eutrofizacja

2. Utrata siedlisk

3. Nadmierna eksploatacja gatunków będących przedmiotem połowów 

4. Wprowadzanie nowych gatunków

 

Przykład: Posidonia oceanica

Zagony Posidonia oceanica, endemicznego gatunku występującego w Morzu Śródziemnym, występują w liniowych obwódkach na większości wód przybrzeżnych, na głębokości od 0.2 do 40 metrów. Jest priorytetowe siedlisko wg tzw. dyrektywy habitatowej UE. Złoża Posidonia nie są zbyt rozległe, ale są one jednym z najważniejszych ekosystemów Morza Śródziemnego z kilku powodów:

  • są one "żłobkiem" morza (wysoka produktywność pierwotna i wytwarzanie tlenu);
  • wspomagają 25% flory i fauny w regionie i zapewniają niezbędne żerowiska dla żółwi morskich, ptactwa wodnego, głowonogów, skorupiaków, i ryb; 
  • mają ogromne znaczenie ekonomiczne dla rybołówstwa i turystyki;
  • chronią brzeg przed erozją; utrata 1 m złoża Posidonia może spowodować cofnięcie linii brzegowej o blisko 20 m;
Złoża Posidonii nie są rzadkie (sama Francja ma ich 115 000 hektarów), ale uległy one postępującej i nieodwracalnej regresji w całym regionie Morza Śródziemnego ze względu na:
  • wydobycie piasku i rozwój infrastruktury, portów i sztucznych plaż, zwiększające mętność i pokrywające złoża piaskiem;
  • wydobycie piasku i rozwój infrastruktury, portów i sztucznych plaż, zwiększające mętność i pokrywające złoża piaskiem;
  • spiętrzanie rzek – zmiany w rozmieszczeniu osadów w strefie przybrzeżnej doprowadziły albo do odsłonięcia, albo do pogrzebania siedlisk;
  • trałowanie i kotwiczenie, które są szczególnie niszczące dla odsłoniętych kłączy;
  • eutrofizacja, wzmacniająca kwitnienie alg. Zrzucanie ścieków i odpadów przemysłowych powoduje lokalnie całkowity zanik siedlisk. 
  • pełzatka (Caulerpa taxifolia – tropikalny glon, wprowadzony na francuskim wybrzeżu Morza Śródziemnego w roku 1984), który progresywnie wypiera połacie Posidonii. 
Sytuacja w zachodniej części Morza Śródziemnego jest najpoważniejsza. Gęstość pędów gwałtownie spada, do 50% na przestrzeni kilku dekad. Poza tym zwiększona mętność i zanieczyszczenie spowodowały ściśnięcie zagonów; w różnych miejscach żywe zagony cofnęły się na głębokości od 10 do 20 m. Często występują martwe zagony, nawet w wodach, które są chronione od 35 lat. Dla lądowego wybrzeża Francji utrata siedlisk jest szacowana na 10-15%; ale uwzględniając spadek gęstości pędów ogólne zmniejszenie tego zasobu będzie wynosić od 30 do 40%. Jest prawdopodobnie trafny szacunek dla większości linii brzegowych zachodniego Morza Śródziemnego, chociaż sytuacja wokół wysp i na wschodzie Morza Śródziemnego jest lepsza.better (http://www.coastalguide.org/eco/index.html)
Przykład eutrofizacji: wybrzeże czarnomorskie, Rosja

Wysoka zawartość substancji organicznych i kwitnienie jednokomórkowych alg wskutek bogatej zawartości materii biogenicznej zwiększa mętność wody. Oznacza to, że warstwa fotyczna staje się płytsza. Algi podążają za dolną granicą strefy fotycznej, wzdłuż zbocza, ponieważ potrzebują światła słonecznego do fotosyntezy. 
 

Poniższe dane pochodzą z rosyjskiego wybrzeża Morza Czarnego. W ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci pas alg w rejonie Noworosyjska (Gelengik) przesunął się w górę o około 20 metrów z powodu dużej mętności wody (a w niektórych obszarach, np. zbocze podpływowe w pobliżu Odessy, glon Cystozira zniknął całkowicie, Zajcew, 1991). Złoża małży, które wcześniej były ukryte przez połacie Cystozira, stały się dostępne dla mięsożernych mięczaków Rapana i praktycznie zniknęły (zostały zjedzone). Patrz Vinogradov et al, 1991.(http://www.ocean.ru/index.htm
 
 

 


 

BackForward