Bioróżnorodność

 

 

Monitoring

Monitorowanie to zespół działań używanych do długoterminowej obserwacji zachodzących procesów.

Cel
Monitorowanie ma na celu określenie relatywnego wpływu różnych procesów na obserwowany system jako całość. W ten sposób można dokonać oceny złego obrotu spraw i określić efektywne środki zaradcze. Po wprowadzeniu w życie środków zaradczych, monitorowanie ułatwia ocenę sukcesu lub porażki.

Sposób monitorowania
Nie tylko ekosystemy, ale wszelkie systemy mogą być monitorowane przy pomocy wybranych kluczowych wskaźników, na które wpływają zachodzące wewnątrz systemu procesy. W systemach morskich rolę tę może odgrywać rozmiar ławic ryb, zawartość odżywcza wody czy dostępność tlenu, a w systemach społecznych może być to stopa bezrobocia, przeciętny dochód czy źródła utrzymania. W odniesieniu do ZZOP ważne jest wziąć pod uwagę wpływ antropogeniczny, na przykład przeciętna ilość turystów, wytwarzanie ścieków czy ilość nawozów używanych w rolnictwie. 

Zmiany we wskaźnikach są określane w porównaniu z danymi z przeszłości lub z określoną sytuacja odniesienia, którą przyjmuje się za stan naturalny. Oprócz tego, należy odkryć korelacje między czynnikami. W ten sposób monitorowanie prowadzi do lepszego zrozumienia przyczyn i skutków działalności i procesów w strefie przybrzeżnej.

Trudności przy monitorowaniu
Jako że integracja wymaga brania pod uwagę różnych dziedzin, monitorowanie wcale nie jest prostą czynnością, ponieważ:

  • wskaźniki muszą być wybrane starannie by zminimalizować pracę przy optymalizacji szacunków;
  • sam proces monitorowania, tj. zebranie danych, może być kosztowny i trudny do przeprowadzenia. Czasem potrzebne jest długotrwałe zaangażowanie, ponieważ istotne zmiany mogą być subtelne i niemożliwe do wykrycia w krótkim okresie.
     
Definiowanie wskaźników
Wybierając wskaźniki z nieskończonej liczby różnych możliwości, należy wziąć pod uwagę całą dostępną wiedzę. Wskaźniki powinny być dobrze przestudiowane, aby
  • pozwolić na precyzyjne uchwycenie postępu czy pogorszenia sytuacji
  • uzyskać możliwie jak najwięcej informacji na temat procesów, które opisują
  • określić łatwe i tanie sposoby pomiaru
  • określić efektywny czasowy plan działania (tj. wymaganą częstotliwość pobierania próbek)


Zbieranie danych
Oprócz agencji rządowych i instytutów badawczych, w monitorowaniu bioróżnorodności może uczestniczyć wiele innych grup i organizacji: 

  • organizacje pozarządowe
  • wolontariusze (na przykład przy obserwacji ptaków)
  • użytkownicy miejscowych zasobów (na przykład przy obserwacji wielorybów) 
Przykład: PROJEKT DELFIN ADRIATYCKI, Chorwacja

Ten długoterminowy projekt w rejonie archipelagu Cres-Lošinj w Chorwackiej części Morza Adriatyckiego może posłużyć jako przykład dobrej praktyki w integracji monitorowania, podnoszenia świadomości i wykorzystania otrzymanych wyników.

Podłoże 
W 1987, włoski instytut badawczy zainicjował „Projekt Delfin Adriatycki” (ADP) w celu zbadania stanu miejscowej populacji delfinów butlonosych (Tursiops truncatus). Delfiny są drapieżnikami, stojącymi na szczycie drabiny pokarmowej, zatem ich stan dobrze opisuje kondycję całego ekosystemu. Na tym obszarze uznane są gatunek szczególnie zagrożony wyginięciem (IUCN), a zagraża im zbyt intensywne rybołówstwo, zanieczyszczenie i turystyka.

Monitorowanie delfinów
Oto niektóre wskaźniki i metody służące ich określeniu:

  • rozmiar populacji (identyfikacja fotograficzna poprzez blizny i nacięcia na płetwie grzbietowej) 
  • zakres ruchów (również identyfikacja fotograficzna)
  • aktywność (dźwięki nagrane przy użyciu hydrofonów)
  • zawartość żołądka (zabitych sztuk znalezionych na tym obszarze)
Ocena na podstawie miesięcznych i rocznych skal porównawczych, zastosowanie geograficznego systemu informacyjnego GIS, a także inne środki pozwoliły na sformułowanie wniosków dotyczących stanu populacji delfinów, ale również interakcji z ludzką działalnością, na przykład rybołówstwem.
 

Finansowanie i podnoszenie świadomości
80% funduszy jest dostarczane przez turystów – ekowolontariuszy, to jest ochotników, którzy płacą, by odwiedzić stację badawczą i uczestniczyć w działaniach naukowców. Pozostałe zasoby pieniężne obejmują lokalną i krajową administrację, banki i firmy prywatne, jak również inicjatywy społeczne (np. akcja "Zaadoptuj Delfina"), wakacyjne kursy w zakresie dokonywania i edukacji ekologicznej. Świadomość jest podnoszona poprzez przedstawianie i wyjaśnianie wyników badań miejscowej społeczności na łamach gazet i magazynów, w programach telewizyjnych i radiowych, jak również w czasie uroczystości (np. "Dzień Delfina").

Osiągnięcia
W wyniku długotrwałego programu monitorującego, określono obszar Parku Morskiego, miejsca o wielkim znaczeniu dla życia podwodnego i ptactwa, jak również dla dziedzictwa archeologicznego. Ustanowienie Parku zostało zaaprobowane w 1996 przez rząd chorwacki jako wkład do "Planu Zarządzania Środowiskiem w celu ochrony archipelagu Cres-Lošinj" (1993). Jednakże plan nie został wcielony w życie, tak więc ADP wciąż polega na raczej niepewnym sponsoringu.

W 2001 roku projekt ADP został przejęty przez chorwacką organizację pozarządową. Rok później, kilku agencjom został przedstawiony projekt utworzenia Rezerwatu Delfina Losinj i należy spodziewać się jego przyjęcia. Oprócz propozycji stworzenia centrum edukacji morskiej, przedstawiono kilka pomysłów na przyszłość, które mogą stać się podstawą współpracy z innymi sektorami: dalsze badania interakcji między populacją delfinów a rybołówstwem, turystyką, nad skutkami zanieczyszczenia i wpływami społeczno-ekonomicznym. Ukażą one najprawdopodobniej potrzebę zintegrowanego podejścia do zarządzania na tym obszarze.

patrz również Strategie społeczno-ekonomiczne

patrz także: http://www.adp.hr/

 

 

 

BackForward