Podstawy ZZOP

 

 

Metody, narzędzia i techniki

Techniki oceny

Te techniki są pomocne w analizie wpływu proponowanych środków (alternatywnych rozwiązań) na różne aspekty systemu przybrzeżnego. Dla poniższych aspektów istnieją wypracowane techniki:
  • jakość środowiska przyrodniczego
  • ryzyko naturalnych katastrof
  • efektywność ekonomiczna
Jakość środowiska naturalnego
Techniki pozwalające na analizę skupioną na jakości środowiska przyrodniczego są zwykle zwane technikami "oceny oddziaływania na środowisko" (EIA – Environmental Impact Assessment). Od roku 1985 wykorzystanie ocen oddziaływania na środowisko jest zawarte w prawodawstwie UE. W tym roku Unia Europejska wprowadziła dyrektywę w sprawie ocen oddziaływana przedsięwzięć na środowisko (tzw. dyrektywę EIA). W roku 2000 przyjęta została podobna dyrektywa (w sprawie strategicznej oceny środowiskowej, SIA) dotycząca planów, strategii i programów. Takie oceny powodują, że znaczące oddziaływania na środowisko są identyfikowane, oceniane i brane pod uwagę w procesie decyzyjnym, w którym uczestniczyć może opinia publiczna. Unia Europejska opublikowała trzy wytyczne odpowiadające trzem etapom ocen środowiskowych:
  • Klasyfikacja: proces, w którym podejmowana jest decyzja, czy dla danego projektu wymagana jest ocena oddziaływania na środowisko. 
  • Badanie: proces identyfikacji treści i zakresu informacji środowiskowych, które mają być przekazane do instytucji dokonującej oceny oddziaływania na środowisko. 
  • Przegląd: proces stwierdzania, czy ocena oddziaływania na środowisko jest adekwatna dla instytucji EIA, aby można ją było wykorzystać do informowania decydentów. 
UNEP opublikował przydatny raport dotyczący sposobu przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w obszarach morskich i przybrzeżnych (rysunek SCHEME, UNEP90).

Istnieją techniki oceny dla specyficznych tematów: ocena pojemności środowiska (CCA – Carrying Capacity Assessment), badanie wpływu na klimat (CIS – Climate Impact Studies), szybka ocena społeczności przybrzeżnych (RACE – Rapid Assessment of Coastal Communities). 

Przykład: uproszczony algorytm procedury oceny EIA

Algorytm pokazuje, jak możliwe jest wdrożenie procedury oceny EIA zgodnie z UNEP90. Jest on oparty na zbiorze 13 wytycznych, które określają, co powinna zawierać ocena oddziaływania na środowisko. Wytyczne te zostały przyjęte przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w roku 1987 (kliknij, aby powiększyć).

Ryzyko katastrof naturalnych 
Rozwój w strefach przybrzeżnych prowadzi do faktu, że ludzie, ich nieruchomości, oraz flora i fauna są narażone na rosnące ryzyko i podatność na katastrofy naturalne, takie jak powodzie, osunięcia ziemi i katastrofy tankowców. W basenie Morza Śródziemnego poważnym zagrożeniem dla obszarów przybrzeżnych są trzęsienia ziemi. Istotnym zagrożeniem w wielu regionach tropikalnych są powodzie spowodowane przez rzeki lub przez morze. Aby zredukować ryzyko i wpływ katastrof naturalnych, konieczna jest ocena i zarządzanie tym ryzykiem. Standardowa strategia zarządzania ryzykiem ekologicznym (ang. Environmental Risk Management):
  • identyfikuje, co złego może się zdarzyć, i szereguje najpoważniejsze zagrożenia;
  • rozważa, jak bardzo prawdopodobne jest wystąpienie takich zdarzeń, jak uciążliwe będzie wystąpienie każdego z nich, oraz jak można uniknąć, zredukować lub kontrolować każde z nich;
  • wdraża najodpowiedniejszą opcję strategii;
  • ocenia efektywność wybranego sposobu łagodzenia ryzyka;
Ocena ryzyka powinna być standardową częścią oceny projektów ZZOP. Więcej informacji na temat oceny ryzyka ekologicznego (ERA – Environmental Risk Assessment) znajdziesz w odpowiednim module pakietu CoastLearn. 
 
efektywność ekonomiczna
Wiele decyzji jest podejmowanych po udowodnieniu ich korzyści. Zatem logiczne jest włączenie do oceny programów ZZOP badań ekonomicznej efektywności propozycji. Częstą trudnością w zastosowaniu technik ekonomicznych do oceny inwestycji obejmujących wartości przyrodnicze jest to, że takie wartości są trudne do wyrażenia w kategoriach pieniężnych. Dodatkowo poszczególne aspekty systemu przybrzeżnego nie zawsze są w pełni zrozumiałe, i można łatwo pominąć negatywny lub pozytywny wpływ (koszty lub korzyści) jednej działalności na inną. Przykładami stosowanych technik są:
  • analiza kosztów/korzyści (CBA – ang. Cost/Benefit Analysis): analiza, w której porównuje się zdyskontowane korzyści i koszty. Korzyści z projektu powinny przewyższać jego koszty, aby można było wyrazić zgodę na rozpoczęcie projektu.
  • analiza najmniejszego kosztu: ten rodzaj analizy nie bierze pod uwagę korzyści, albo dlatego, że nie mogą one zostać określone, albo gdy nie ma znaczących różnic w kosztach pomiędzy alternatywnymi rozwiązaniami. W takim przypadku decyzję podejmuje się na podstawie zdyskontowanych kosztów, które oczywiście powinny być jak najniższe. 
 

BackForward