Podstawy ZZOP

 

 

Wprowadzenie

 

Unikalne wybrzeże

Ludzie zawsze preferowali obszary przybrzeżne ze względu na ich unikalne zasoby. Byli – i nadal są – przyciągani przez żyzne ziemie na równinach przybrzeżnych i przez bogate zasoby morskie, a także przez łatwy dostęp do międzynarodowych rynków. W wielu krajowych gospodarkach obszar przybrzeżny jest punktem, w którym skupia się wiele rodzajów działalności społecznej i ekonomicznej oraz ich wpływ na otoczenie. Znaczenie obszarów przybrzeżnych będzie jeszcze wzrastać w przyszłości, ze względu na wciąż rosnącą liczbę ludzi, którzy powinni znaleźć miejsce w tych obszarach.

Obszar przybrzeżny jest z natury systemem wielu zasobów. Zapewnia on zasoby przestrzenne, ożywione i nieożywione dla działalności człowieka i posiada funkcję regulacyjną dla środowiska naturalnego i stworzonego przez człowieka Jednocześnie wybrzeże jest systemem wielu użytkowników. Podmioty prywatne i publiczne wykorzystują zasoby naturalne do przetrwania (woda i żywność), działalności gospodarczej (przestrzeń, zasoby ożywione i nieożywione, energia) oraz rekreacji (plaże i obszary wodne).
 


Podnoszenie świadomości

Uprzemysłowienie, rozwój gospodarczy i presja stale wzrastającej liczby ludności, w wielu miejscach spowodowały nasilenie erozji i zalewania, zanik obszarów podmokłych, zanieczyszczenie i nadmierną eksploatację zasobów lądowych i wodnych w obszarze przybrzeżnym. 

Wzrastająca świadomość skończoności zasobów, degradacji środowiska i wynikających z niej problemów dla ludzkości, spowodowały uruchomienie licznych badań zmierzających do znalezienia długoterminowych rozwiązań problemu zasobów. Takie badania są oparte na koncepcji maksymalnej pojemności w zakresie wytycznych dla działalności społeczno-ekonomicznej, w celu osiągnięcia długoterminowej ochrony żywotnych elementów i obszarów systemu środowiskowego. 

W roku 1972 raport Klubu Rzymskiego po raz pierwszy odniósł się do tych problemów w sposób systematyczny i spójny, co znalazło swój wyraz w znanej książce "Granice rozwoju" (Donnela72), i późniejszej "Poza granicami" (Donnela92). Polityczna odpowiedź na te wyzwania została sformułowana w roku 1987 przez Światową Komisję Środowiska i Rozwoju w tak zwanym raporcie Brundtlanda zatytułowanym "Nasza wspólna przyszłość" (WCED, 1987). Prace te wprowadziły pojęcie zrównoważonego rozwoju, jako sposobu zagwarantowania znośnych warunków życia dla obecnych i przyszłych pokoleń. 


Zgoda co do przyszłości

Obecnie powszechnie przyjmuje się, że rozwój obszarów przybrzeżnych powinien być oparty o właściwe zrozumienie procesów w obszarze przybrzeżnym, poparte właściwą technologią inżynierską i umiejętnościami społeczno-ekonomicznymi, w celu uzyskania akceptowalnej równowagi pomiędzy krótkoterminowymi korzyściami a długoterminowymi zasobami. Dlatego istnieje pilna potrzeba kontrolowanego rozwoju tego obszaru. Konflikty pomiędzy różnymi kategoriami użytkowników stają się coraz bardziej otwarte. Konflikty te będą rozszerzać się i nasilać wraz ze wzrostem gęstości zaludnienia i związanym z tym wzrostem wykorzystania zasobów Ziemi. Istnieje potrzeba stworzenia wspólnej metodologii, która będzie mogła być wykorzystywana do opisu złożonych interakcji pomiędzy systemem zasobów a jego potencjalnymi użytkownikami. Istnieje zatem potrzeba planowania i kontroli tego procesu w systematyczny i zrównoważony sposób. Taki proces jest nazywany Zintegrowanym Zarządzaniem Obszarami Przybrzeżnymi (ZZOP) – ang. Integrated Coastal Zone Management (ICZM). 

 

W oparciu o powyższe osiągnięcia, Europa, ze swoją względnie długą linią brzegową i zróżnicowanymi warunkami przyrodniczymi, społecznymi i ekonomicznymi, rozpoczęła prace nad ZZOP w roku 1996. Komisja Europejska definiuje ZZOP jako: 

“ciągły proces administracji, którego ogólnym celem jest praktyczne wdrażanie zrównoważonego rozwoju i ochrony obszarów przybrzeżnych oraz utrzymywanie ich zróżnicowania biologicznego. Od tej strony ZZOP próbuje, poprzez bardziej efektywne zarządzanie, tworzyć i utrzymywać optymalne i stabilne poziomy rozwoju i wykorzystania w obszarach przybrzeżnych, oraz ostatecznie poprawiać fizyczny status środowiska przybrzeżnego”. (źródło)

TPoglądy na ZZOP w USA i w Europie są różne. W USA, ZZOP jest skupione na planowaniu – w Europie na integracji funkcji użytkowników. (Przeczytaj więcej na ten temat)


Ćwiczenie

Jakie podejścia są najbardziej odpowiednie dla konfliktów ZZOP?

 

 

Zarys

Stawiamy następujące pytania, na które możesz znaleźć odpowiedzi w poszczególnych rozdziałach:
  • Dlaczego ZZOP? Patrz rozdziały Potrzeby i Korzyści
  • Co jest przedmiotem zarządzania? Patrz rozdziały dotyczące systemu przybrzeżnego 
  • Co jest integrowane i w jaki sposób to robimy? Patrz rozdziały Integracja i uzgodnienia
  • Jak to robić w praktyce? Patrz etapy wdrażania programu ZZOP oraz instrumenty towarzyszące.
Na zakończenie modułu, w rozdziale Wnioski, przedstawiony jest kompleksowy schemat, zawierający omawiane elementy. Na końcu znajdziesz listę źródeł informacji oraz słowniczek używanych terminów. 
 

BackForward