Podstawy ZZOP

 

 

Proces ZZOP: Monitorowanie i ocena

 

Monitorowanie

Program monitorowania rozpoczyna się, jak tylko program ZZOP zacznie funkcjonować. Procedury monitorowania nieustannie zbierają informacje, które są następnie oceniane i wprowadzane do innego etapu, i mogą prowadzić do uznania, że strategia musi zostać zmieniona. Rodzaj monitorowania zależy w znacznym stopniu od celów programu ZZOP, które w związku z tym muszą być jasne. 

Dobry przybrzeżny system monitorowania obejmuje cały obszar będący obiektem zainteresowania oraz długi okres czasu. Budżet jest zwykle ograniczony, i należy podkreślić, że lepiej mieć dużo danych o niskiej jakości (obejmujących cały system przybrzeżny), niż niewiele danych o wysokiej jakości (obejmujących tylko kilka punktów). 
 

Monitorowanie w Zatoce Kastela 

W ramach Programu Krajowego i we współpracy z CAMP Zatoki Kastela opracowano rejestr zanieczyszczeń. Taki rejestr został sporządzony po raz pierwszy w historii tego regionu. Zebrano dane dotyczące wszystkich istotnych zanieczyszczeń wody oraz wytwórców odpadów stałych. Zarejestrowano 37 podmiotów zanieczyszczających, w tym wszystkie zakłady przemysłowe, szpitale i inne publiczne instytucje ochrony zdrowia, jak również duże spółki usługowe, których ścieki pośrednio lub bezpośrednio docierały do badanego obszaru. Rejestr stałych odpadów przemysłowych obejmował 51 przedsiębiorstw z szerokiego obszaru wokół miasta Split. 
Rodzaje monitorowanych danych mogą być następujące:
  • społeczne: np. ilość urodzeń, zdrowie, jakość życia
  • ekonomiczne: np. dochód, ilość przedsiębiorstw przemysłowych, wielkość transportu pomiędzy regionami
  • ekologiczne: np. liczba pojedynczych roślin, "zdrowie" populacji, liczba potomstwa
  • fizyczne: np. pozycja linii brzegowej, głębokość kanału, wielkość wydm
Dane mogą być już zebrane lub wprowadzone w kilku różnych instytucjach. W takim przypadku priorytetem jest zebranie tych danych w punkcie centralnym, w którym mogą być wykorzystane do oceny. Możliwa jest też sytuacja, w której dane nie są jeszcze rejestrowane, i konieczne jest zaprojektowanie i wdrożenie programów monitorowania. Wdrażanie takie powinno być wspierane przez naukowców i ich macierzyste instytucje. Tacy specjaliści mogą być przeszkoleni w odpowiednich dziedzinach. Na tym etapie techniki teledetekcji i GIS często odgrywają istotną rolę, ponieważ techniki dają możliwość względnie taniego dostarczania i przetwarzania danych wysokiej jakości. 
Takie rejestry zanieczyszczeń stanowią podstawę dla organizacji działalności w zakresie monitorowania. Aby opracować odpowiedni program monitorowania, przeprowadzono szczegółowe studium charakterystyk przyrodniczych morza i obszaru przybrzeżnego. Wynikiem tych badań sektorowych był program monitorowania Zatoki, ukierunkowany na monitorowanie powietrza, wód powierzchniowych 3 rzek, gleby, jakości wody morskiej, ścieków komunalnych i przemysłowych, oraz stałych odpadów przemysłowych. 

Jeśli chodzi o Zintegrowany Projekt Ekologiczny, monitorowanie działalności jest prowadzone przez odpowiedzialną za niego Agencję ECO-Zatoka Kastela. Jak dotąd jedyny napotkany problem we wdrażaniu systemu kanalizacji Kastela/Trogir dotyczy opóźnienia w przygotowaniu dokumentacji projektu, spowodowanym lokalnymi problemami związanymi z lokalizacją oczyszczalni ścieków. Obecnie badane są alternatywne rozwiązania tego systemu kanalizacyjnego. Inne projekty są wdrażane zgodnie z planem. 

Ocena

Zebrane dane są następnie wykorzystywane do analizowania, w jakim stopniu działania będące wynikiem programu ZZOP odnoszą się do problemów zidentyfikowanych przez jego cele, lub te problemy rozwiązują. Jeżeli ocena prowadzi do adaptacji działania programu ZZOP, należy zadbać o to, aby te nowe lub zaadaptowane strategie zostały ocenione z wyprzedzeniem (EIA – ocena oddziaływania na środowisko). 

Możliwe jest zidentyfikowanie różnych poziomów celów (cicin98):

  • Pierwszy rząd: sformalizowane ustalenia instytucjonalne (np. stworzenie agencji)
  • Drugi rząd: łagodzenie niekorzystnych zachowań i wdrażanie działań rozwojowych (np. redukcja liczby budynków na plaży)
  • Trzeci rząd: poprawa wskaźników społecznych i ekonomicznych (np. zwiększenie dochodów ludności)
  • Czwarty rząd: zrównoważone wykorzystanie i poprawa jakości życia (np. zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych)
Cel najwyższego (czwartego) rzędu nie może – z definicji – zostać osiągnięty w krótkim terminie, i nie powinien być oczekiwany w czasie pierwszych ocen. 

Możemy rozróżnić dwa rodzaje oceny. W sposób ciągły – działanie programu jest monitorowane przez agencję ZZOP w celu wsparcia poprawy zarządzania i strategii. Od czasu do czasu – co kilka lat – może zostać przeprowadzona większa ocena, aby pokazać opinii publicznej, jak program działa. Pomaga to w uzyskaniu i utrzymaniu poparcia dla ciągłości programu ZZOP. 

 

BackForward