Podstawy ZZOP

 

 

System przybrzeżny

Analiza systemów

Przedmiotem ZZOP jest strefa przybrzeżna. Strefa przybrzeżna jest złożonym obszarem, w którym wiele elementów fizycznych (takich jak ludzie, drzewa, woda) i niefizycznych (organizacje, prawa) współistnieje i oddziałuje na siebie nawzajem. Dobry program ZZOP musi być oparty o dogłębne zrozumienie tych elementów i ich wzajemnych relacji.

Obszar przybrzeżny jest dobrym przykładem obszaru, gdzie splatające się, złożone problemy powinny być rozwiązywane przy pomocy analizy systemowej. Analiza systemowa jest szeroką strategią mającą na celu uporządkowane i logiczne zorganizowanie danych w formie modeli. Nie będziemy przedstawiać pełnej analizy systemu przybrzeżnego, lecz jedynie pierwsze kroki dla takiego studium, które mogą pomóc w definicji przedmiotu: jakie są jego granice i z czego się składa?

Jak pokazano na sąsiednim rysunku, możemy przedstawić świat jako prostokąt. Zacienione koło reprezentuje część, którą jesteśmy zainteresowani: obszar przybrzeżny. Na najwyższym poziomie abstrakcji, obszar przybrzeżny jest kontrolowany przez dwa dynamiczne źródła aktywności: przyrodę – wszystko poza działalnością człowieka – która zapewnia naturalne warunki graniczne, oraz człowieka, który zapewnia "plany rozwoju społeczno-ekonomicznego": mniej lub bardziej autorytatywną i zorganizowaną formę, w której aktywny ludzki czynnik sprawczy zaczyna działać. 

Schemat "naszego" świata

System przybrzeżny jest częścią świata. Świat składa się z systemów "Przyroda" i "Człowiek". Każdy z tych dwóch systemów określa warunki graniczne dla rozwoju Obszaru Przybrzeżnego. 


W następnym kroku tworzenia schematu, wyróżniane są trzy "podsystemy" w obszarze przybrzeżnym:
  • System przyrodniczy, który obejmuje wszystkie odpowiednie poza-ludzkie sfery (atmosferę, litosferę, hydrosferę) wraz z ich własną dynamiką i wzajemnymi interakcjami poprzez procesy abiotyczne, biotyczne i chemiczne (procesy ABC). Jest to domena zasobów przyrodniczych, która mogłaby równie dobrze istnieć bez obecności człowieka. 
  • Funkcje użytkowników reprezentują cały zbiór ludzkich interesów w kategorii "użytku" (w najszerszym sensie), który jest lub może być zrobiony z zasobów przyrodniczych. 
  • Infrastruktura składa się z infrastruktury technicznej i organizacyjnej. Te infrastruktury są potrzebne, aby udostępnić i przez to zmaterializować zamierzone funkcje użytkowników. W wielu przypadkach infrastruktura wywiera zamierzony, jak również niezamierzony wpływ na system przyrodniczy, a czasem także – bezpośrednio lub pośrednio – na funkcje innych użytkowników, co powoduje powstawanie napięć i konfliktów. 
Zadaniem ZZOP jest zrozumienie, monitorowanie i zarządzanie procesami zachodzącymi pomiędzy tymi trzema podsystemami. 
Teraz, patrząc w zbliżeniu na obszar przybrzeżny, możemy określić trzy podsystemy: funkcje użytkowników, infrastruktura (część systemu Ludzie), oraz podsystem przyrodniczy (część systemu Przyroda).

Poniżej przedstawiona jest centralna pozycja ZZOP w stosunku do tych trzech podsystemów. 

Następne dwa rozdziały dotyczą funkcji użytkowników oraz infrastruktury. Traktowanie systemu przyrodniczego nie wchodzi w zakres niniejszego modułu i może być znalezione w standardowych podręcznikach.   

BackForward