Podstawy ZZOP

 

 

Potrzeby

 
Chociaż obszary przybrzeżne obejmują tylko niewielki ułamek powierzchni Ziemi, to w nich właśnie żyje i pracuje większość ludności. W wyniku tego system przybrzeżny podlega ciągłej i narastającej presji. Pojawiające się konflikty interesów mogą prowadzić między innymi do:
  • utraty zasobów lądowych o wartości ekonomicznej
  • utraty nieruchomości
  • utraty zasobów lądowych o wartości przyrodniczej i wizualnej
  • utraty gatunków morskich i lądowych
  • utraty zasobów historycznych i archeologicznych
  • utraty publicznego dostępu do przestrzeni i zasobów
  • hałasu i zatłoczenia
  • zanieczyszczenia powietrza
(pomiń przykłady)

 

Pytanie

Jak sądzisz: gdy mówimy o potrzebie ZZOP, to odnosi się to tylko do krajów rozwijających się?

 


Dwa przykłady pilnych potrzeb w Rumunii

1. Domy letniskowe – Petromar S.A.

Te domy letniskowe są usytuowane na mierzei, szerokiej na 200-250 metrów i długiej na 2 kilometry. Plaża, za którą znajdują się piaszczyste wydmy, jest uważana za jedną z najbardziej podatnych na erozję w południowej części rumuńskiego wybrzeża. Położona pomiędzy jeziorem Techirgiol, dawną laguną morską (po stronie zachodniej), a morzem (na wschodzie), ta plaża jest naturalną, niską plażą piaszczystą, ze stromym zboczem w profilu podwodnym. Droga krajowa, łącząca miasto Konstanca z resztą kurortów turystycznych, znajduje się na tej wąskiej mierzei. Badania plaży prowadzone przed omawianymi domami, dowodzą, że linia brzegowa cofnęła się o 14 metrów w 2000 roku, a ilość osadów spadła o 12.1 metra sześciennego na jednostkę szerokości plaży. Na skutek tego istnieje niebezpieczeństwo, że domy letniskowe, a nawet droga, mogą zniknąć w niedalekiej przyszłości. 
Budowa tych domów letniskowych, należących do Petromar S.A., rozpoczęła się w roku 1996 na obszarze uznawanym za prywatny. Wydaje się, że uzyskano wszelkie wymagane zezwolenia, ale ocena ryzyka erozji została zignorowana. W roku 1999, w sezonie zimowym, miały miejsce silne sztormy, które doprowadziły do cofnięcia się linii brzegowej średnio o 10 metrów.

 

2. Przylądek Tuzla

Na zdjęciu przedstawiona jest latarnia morska na przylądku Tuzla, 30 km na południe od Konstancy. Ta południowa część wybrzeża jest w przeważającej części erozyjna, z czynnymi klifami, przerywanymi przez mierzeje i plaże barierowe tylko na wysokości lagun morskich. Aktywne klify o wysokości do 35 metrów są poddane abrazji morskiej i grawitacyjnemu osuwaniu. Podstawa klifów, będąca wapienną płytą sarmacką, jest pokryta osadami lessowymi w różnym wieku. 
Przy sztormowej pogodzie, kiedy poziom morza podnosi się, klify cofają się szybciej ze względu na natarcie fali na ich podstawę. Wskutek tego tworzą się jaskinie, górna część klifu zapada się, a materiał lessowy jest wymywany przez fale. 

Chociaż klify i plaże są zarządzane od roku 1998 przez rumuńską Krajową Spółkę Wodną, jak dotąd nie podjęto żadnych działań w celu ochrony tych klifów. 


Trzy kluczowe kwestie 

Możemy zidentyfikować trzy zagadnienia, które zwiększają presję na ograniczone zasoby:
  • wzrost populacji; od 1950 roku populacja światowa zwiększyła się ponad dwukrotnie (UN99). Co więcej, szacuje się, że 50–70% całej ludności świata żyje w obszarach przybrzeżnych, z których wiele to strefy zagrożone (IPCC93,graph).
  • rozwój gospodarczy; Rozwój gospodarek związany z przyrostem populacji stawia dodatkowe wymagania dotyczące obszarów przybrzeżnych i ich zasobów, tworząc kolejne zagrożenie dla ich równowagi. Oznacza to akumulację zanieczyszczeń, erozję i szybko postępującą utratę siedlisk i zasobów naturalnych.
  • globalne zmiany klimatyczne; Obecnie naukowcy są coraz bliżsi pewności, że działalność rodzaju ludzkiego wpływa na klimat, szczególnie poprzez emisję gazów cieplarnianych. W ostatnim raporcie IPCC pokazuje, że dzięki zastosowaniu nowoczesnych modeli predykcji przewidywane jest podniesienie poziomu mórz o około 0.15 m w ciągu następnych 50 lat i o 0.4 m w roku 2100 (IPCC01, graph).
Dlatego staje się jasne, że zapotrzebowanie na przestrzeń i zasoby rośnie w tempie wykładniczym. Gdy konflikty pomiędzy wykorzystaniem obszarów przybrzeżnych a dostępnością zasobów stają się wszechobecne, konieczne są wzajemne ustępstwa pomiędzy ochroną a rozwojem. Często wydaje się, że wybór dotyczy rozwoju ekonomicznego i ochrony, chociaż nie muszą to być zagadnienia sprzeczne, jako że ochrona może prowadzić do długookresowych korzyści ekonomicznych. Oczywiście w takich przypadkach potrzeba ZZOP dotyczy w największym stopniu uniknięcia lub minimalizacji utraty wartościowych zasobów. 

Ilustracja: dane z PRB

Prawie cały wzrostu ludności świata ma nadal miejsce w krajach słabiej rozwiniętych. Populacja świata wzrasta o około 83 miliony rocznie. 99% tego wzrostu ma miejsce w słabo rozwiniętych krajach Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej i Karaibów oraz Oceanii. Według obecnych prognoz populacji, tylko trzy z najbardziej rozwiniętych krajów – USA, Rosja i Japonia – pozostaną wśród najbardziej licznych krajów świata do roku 2025. Oczekuje się, że USA pozostaną na trzecim miejscu, ale Rosja spadnie z miejsca siódmego na dziewiąte, Japonia spadnie z dziewiątego na jedenaste, a Niemcy nie znajdą się w pierwszej piętnastce. 


Pytanie

Jak sądzisz, jaka jest ludność Europy obecnie, i jaka będzie w roku 2050?
 
a) obecnie: 0.7 miliarda, w 2050 r.: 1 miliard
b) obecnie: 3 miliardy, w 2050 r.: 3 miliardy
c) obecnie: 3 miliardy, w 2050 r.: 1 miliard
d) obecnie: 0.7 miliarda, w 2050 r.: 0.6 miliarda.



BackForward