Moduł Planowanie

 

Praktyka - Studium przypadku

Uzgodnione działania w zakresie zarządzania strefą przybrzeżną Strymonikos

Wprowadzenie
Zatoki Strymonikos i Ierissos leżą w 4 prefekturach (Kavala, Serres, Thessaloniki, Chalkidiki). Prefektury Kavala i Serres należą do regionu Wschodniej Macedonii i Tracji, Prefektury Thessaloniki i Chalkidiki leżą w regionie Centralnej Macedonii, w Grecji. 

Obszar pokrywa 1076 km z czego 262 km to ziemia a 813 km morze. Długość linii brzegowej wynosi 123 km.Liczba ludności wynosi 15,360, lecz latem przekracza  150,000.

Zanieczyszczenie środowiska wzrosło w ostatnich latach i przewiduje się też rozwój turystyki.Władze mają świadomość potrzeby planowania przyszłościowego.Jednak wdrożenie stałego rozwoju hamowane jest przez złożone jurysdykcje różnych ciał administracyjnych zaanagżowanych w rozwój obszaru, planowanie i niski stopień świadomości ekologicznej na wszystkich szczeblach decyzyjnych.

Celem projektu jest przedstawienie skordynowanego działania w celu konserwacji stref przybrzeżnych przez promowanie skoncentrowanego zarządzania obszarem przybrzeżnym rzeki Strymonikos.  

Widok ujścia rzeki Strymon 
(fot. Koutrakis E.) 

Główne zagadnienia
Aktywność ludzka w regionie obejmuje turystykę masową, niekontrolowaną zabudowę, rybołówstwo, rolnictwo, leśnictwo oraz pozyskiwanie minerałów. Te rodzaje działalności nie zawsze są prowadzone w sposób rozważny, co prowadzi do narastania problemów ekologicznych, takich jak zanieczyszczenia czy zubożenie krajobrazu, które staną się znacznie poważniejsze w nadchodzących dziesięcioleciach, w związku z oczekiwanym przyrostem liczby turystów z krajów Europy Wschodniej. Jednocześnie zmienia się działalność kopalni w Chalkidiki, planowane jest powstanie zakładu pozyskiwania złota na tym terenie, co powoduje dodatkowe zagrożenia dla środowiska. W budowie jest obecnie autostrada Egnetti, łącząca Morze Jońskie z Azją. Wreszcie należy zauważyć, że rzeka Strymon może wnosić zanieczyszczenia z terenu Bułgarii i Grecji do Zatoki Strymonikos.

Głównymi problemami ochrony środowiska w tym regionie są: brak planowania rozwoju urbanistycznego i turystycznego, gospodarka lokalnymi ściekami i odpadami, degradacja wód powierzchniowych i gruntowych oraz naturalnych siedlisk, spadek liczebności ławic ryb oraz słone intruzje w rzece Strymon.

Głównymi problemami we wprowadzaniu ZZOP w tym regionie były:

     
  1. brak danych dotyczących wpływu na środowisko naturalne oraz na zagadnienia społeczne i ekonomiczne; 
  2. złożona i skłócona jurysdykcja organów aktualnie zaangażowanych w zarządzanie tym obszarem;
  3. niewystarczający poziom świadomości ekologicznej
Analiza instytucjonalno-podmiotowa
Szczeble instytucjonalne w odniesieniu do ZZOP:
Poziom Krajowy Ministerstwo Środowiska, Planowania i Prac Publicznych,
Ministerstwo Rolnictwa
Poziom regionalny Region Wschodniej Macedonii i Tracji
Region Centralnej Macedonii 
Poziom lokalny
 
 
Municypalia (miasta)
Prefektura Kavala
Prefektura Serres
Prefektural Tsetsaloniki 
Prefectura Chalkidiki
Agios Georgios
Napotkane problemy
Złożone i nachodzące na siebie jurysdykcje (role i obowiązki) ciał administracyjnych 

Wyrywkowe badania ryb. Liczenie ryb w estuarium rzeki Strymon w celu zbadania obfitości ryb w tym akwenie (fot. E. Koutrakis)

Projektowanie ustaleń instytucjonalnych  do  planowania i analizy
Oprócz Ministerstwa Środowiska,Urzędu Planowania i Prac Publicznych,innymi  władzami , które  mogą mieć pośredni i bezpośredni wpływ na tworzenie polityki przybrzeżnej są Ministerstwo Handlu Morskiego, Rolnictwa, Rozwoju (Przemysł i Turystyka), Ekonomii Krajowej, Obrony, Spraw Wewnętrznych, Finansów i Zdrowia. 
Na szczeblu ministerialnym nie  istnieją żadne postanowienia, które mogłyby wprowadzić koordynację i ocenę powodując poważne problemy. Choć z legislacyjnego punktu widzenia potencjał wprowadzenia ZZOP istnieje, struktury administracyjne nie zawsze chcą się zajmować takimi zadaniami. 

Napotkane problemy
Współpraca pomiędzy sektorem lokalnym i państwowym jest zarzeweim wielu konfliktów między : przemysłem wydobywczym(wydobycie węgla)a turystyką, urbanistyką a ochroną środowiska, rolnictwem i ochroną środowiska,turystyką a ochroną środowiska, połowami przybrzeżnymi a połowami dalekomorskimi. 

Główne osiągnięcia
Głównym osiągnięciem jest powołanie Komitetu Kierowniczego, złożonego z władz zarządzających strefą przybrzeżną, włącznie z ministerstwami.  

Zarządzanie konfliktem 
Współpraca między sektorami lokalnymi i państwowymi jest zarzeweim wielu konfliktów między : przemysłem wydobywczym (wydobycie węgla) a turystyką, urbanistyką a ochroną środowiska,turystyką a ochroną środowiska, rolnictwem a ochroną środowiska połowy przybrzeżne i dalekomorskie.Poczyniono wysiłki w celu rozwiązania konfliktów przez obustronne spotkania z udziałem ekspertów.Jednak po wnikliwej analizie obszaru (sfery biotycznej i abiotycznej w części lądowej i morskiej, cech socjo-ekonomicznbych i administracyjnych) znalezienie rozwiązania problemu okazało się prostsze.

Uczestnictwo
Celem uczestnictwa jest zaangażowanie jak największej ilości osób w proces ZZOP.

Podmioty zajmujące się rozwojem środowiska i ekonomicznym były zaangażowane w szerszą grupę i spotykały się rocznie. 

Główne osiągnięcia 
Ustanowiono schemat współpracy zaangażowanych stron 
(ministerstwa,regiony,prefektury, agencje), którty ustala cele, decyduje o sprawachj priorytetowych i koordynuje ich wdrożenie.

Grupa ta składa się z  mniej niż 15 członków.
Tzw. Szersza grupa podmiotów spotyka się corocznie.Spotkania te zostały zainicjowane przez grupę koordynacyjną, która proponuje kandydatów na stanowiska. 

Projekt skupia się na zagadnieniach ekologicznych, organizacji konferencji ,przedstawienia projektu zgodnie z wymogami do potrzeb Unii Europejskiej, współprace z mediami itd.

Napotkane problemy 
Problemem jest przekonanie decydentów o potrzebie wprowadzenia planu koordynacyjnego ZZOP. 

Wnioski
Opracowany został wstępny plan zarządzania zawierający opis obszaru, włącznie z występującymi na nim gatunkami zwierząt i środowiskami naturalnym.Przedstawiony on zostaje wszystkim zainteresowanym podmiotom.
Zostały złożone propozycje dotyczące wprowadzenia planu  na szczeblu krajowym. Nieformalnie powołany Komitet Kierowniczy wstrzymał organizację zebrań ze względu na brak ram prawnych.

Jednak, w celu zapewnienia pracy Centrum Informacyjnego po zakończeniu prac nad projektem,zostało ono w całości przeakzane pod skrzydła władz lokalnych. 

Centrum pracuje w dalszym ciągu, a dzięki wizytom gości dodatkowe wpływy na społeczność.Obecnie podejmowane są wysiłki mające na celu kontynuację tych działań.

Komitet Kierowniczy utrzymuje stałe kontakty ze wszystkimi zaangażowanymi grupami, infomując je o przebiegu prac nad ZZOP  i starając się znaleźć dodatkowe fundusze.

Aby jednak taka kontynuacja nastąpiła potrzebne jest opracowanie ramn prawnych ZZOP i kompleksowego planu zarządzania.

Wiedza dotycząca ekologii, aspektów socjalnych i ekonomicznych jest pierwszym krokiem w opracowaniu zintegrowanego zarządzania. 

Istotnym elementem jest także stałe monitorowanie przedsięwzięcia w celu wczesnego wykrycia zmian środowiskowych.
Koordynacja w formie zalegalizowanego ciała zarządzania jest nieodzowna.Współpraca Komitetu Kierowniczego pracującego nad projektem Strymonikos może być przykładem takiej współpracy. 

Brak sztywnych ram prawnych może stanąć na przeszkodzie sprawenemu zarządzaniu obszarem.

Tylko ustalenia prawne, bądź w formie dyrektywy (np.92/43/EU,79/409/EU) bądź też w formie bezpośredniego zaangażowania się we wdrażanie ustaleń konwencji (np.Konwencja Barcelońska), lub na szczeblu krajowym może poprzeć zarządzanie ochroną środowiska.

Centrum Informacyjne utworzone na obszarze okazało się bardzo użytecznym narzędziem wspomagającym działanie mające na celu podnoszenie świadomości ekologicznej, przepływ informacji, szkolenia i propagowanie uczestnictwa sektoru prywatnego i państwowego.

Further information
Dr. Emmanuil KOUTRAKIS 
FISHERIES RESEARCH INSTITUTE 
National Agricultural Research Foundation 
640 07 Nea Peramos, Kavala, Greece 
Tel: +30 594 22691-3, Fax: +30 594 22222 
Email: fri@otenet.gr, koutrman@otenet.gr

and 

Dr. Thalia Lazaridou 
GREEK BIOTOPE/WETLAND CENTRE 
Goulandris Natural History Museum 
14th Km Thessaloniki - Mihaniona 
57001 Thermi, Thessaloniki, Greece 
Tel: +30 31 473320, 473432, Fax: +30 31 475694 Email: thalia@ekby.gr

BackForward