W programach ZZOP problemy zwykle obejmują zagadnienia społeczne, sprzeczne interesy i wiele wartości niemożliwych do porównania. Przy poszukiwaniu rozwiązań takich złożonych problemów przydatna okazuje się analiza strategiczna (AS). Polega ona na systematycznym badaniu złożonych alternatywnych rozwiązań strategicznych w celu wspomożenia decydentów w wyborze preferowanego toku działań w sektorze publicznym w warunkach niepewności. AS jest fundamentalną częścią wielu programów ZZOP.
Analiza strategiczna składa się z szeregu kroków. Te kroki są zwykle wykonywane w sposób iteracyjny, ponieważ z definicji wiele aspektów rozważanego problemu nie jest znanych wcześniej. Po pierwsze problem jest analizowany w celu określenia rodzaju problemu (orientacja) i granic tego problemu (delimitacja), aby stworzyć opis sytuacji pożądanej w relacji do sytuacji istniejącej (definicja). Po drugie, tworzony jest zbiór kryteriów, na podstawie których analizowane będą rozwiązania. Po trzecie, powstaje pełna lista rozwiązań, z których wybierane są te najbardziej obiecujące (wstępna selekcja). Po czwarte, rozwiązania te są oceniane przy pomocy specjalistycznych modeli w celu określenia wartości wybranych kryteriów. Wreszcie rozwiązania są szeregowane według ocen, aby dostarczyć decydentom informacji, na podstawie których mogą oni podjąć decyzje.