Zatoki Strymonikos i Ierissos

Dobre i złe praktyczne przykłady  dla ZZOP

KTO
 

Organ koordynujący lub lider procesu lub projektu ZZOP (krótki opis)

Fisheries Research Institute (instytut badawczy rybołówstwa, należący do Greckiej Fundacji Badań Rolnictwa – GNARF, fundacji badawczej nadzorowanej przez Ministerstwo Rolnictwa Grecji).
GDZIE

Lokalizacja
(gmina, prowincja, kraj)

Zatoki Strymonikos i Ierissos leżą w 4 prefekturach (Kavala, Serres, Thessaloniki, Chalkidiki). Prefektury Kavala i Serres należą do regionu Wschodniej Macedonii i Tracji, Prefektury Thessaloniki i Chalkidiki leżą w regionie Centralnej Macedonii, w Grecji.

Widok ujścia rzeki Strymon (fot. Koutrakis E.) 
KIEDY
 

Kiedy rozpoczęto proces? Czy jest jeszcze realizowany?

01.01.1997 r., ukończono 31.04.2000 r. (do dziś funkcjonują jedynie Centra Informacyjne, finansowane przez władze lokalne)
JAK

Kto wyłożył środki i/lub inicjował projekt? Czy jest to część programu UE?

Projekt był współfinansowany przez fundację LIFE (E.E., DG XI, 50% środków) oraz greckie Ministerstwa Ochrony Środowiska (20%) oraz Rolnictwa (30%). Projekt był częścią Programu Demonstracyjnego UE.
GŁÓWNE ZAGADNIENIA
 

Kluczowe zagadnienia, główne problemy i konflikty
 

Aktywność ludzka w regionie obejmuje turystykę masową, niekontrolowaną zabudowę, rybołówstwo, rolnictwo, leśnictwo oraz pozyskiwanie minerałów. Te rodzaje działalności nie zawsze są prowadzone w sposób rozważny, co prowadzi do narastania problemów ekologicznych, takich jak zanieczyszczenia czy zubożenie krajobrazu, które staną się znacznie poważniejsze w nadchodzących dziesięcioleciach, w związku z oczekiwanym przyrostem liczby turystów z krajów Europy Wschodniej. Jednocześnie zmienia się działalność kopalni w Chalkidiki, planowane jest powstanie zakładu pozyskiwania złota na tym terenie, co powoduje dodatkowe zagrożenia dla środowiska. W budowie jest obecnie autostrada Egnetti, łącząca Morze Jońskie z Azją. Wreszcie należy zauważyć, że rzeka Strymon może wnosić zanieczyszczenia z terenu Bułgarii i Grecji do Zatoki Strymonikos.
Głównymi problemami ochrony środowiska w tym regionie są: brak planowania rozwoju urbanistycznego i turystycznego, gospodarka lokalnymi ściekami i odpadami, degradacja wód powierzchniowych i gruntowych oraz naturalnych siedlisk, spadek liczebności ławic ryb oraz słone intruzje w rzece Strymon.
Głównymi problemami we wprowadzaniu ZZOP w tym regionie były:
  1. brak danych dotyczących wpływu na środowisko naturalne oraz na zagadnienia społeczne i ekonomiczne; 
  2. złożona i skłócona jurysdykcja organów aktualnie zaangażowanych w zarządzanie tym obszarem;
  3. c. niewystarczający poziom świadomości ekologicznej.
W celu rozwiązania powyższych konfliktów podjęto następujące zadania:
  1. Opis. Zadanie to obejmowało szczegółowy opis obszaru objętego projektem, z uwzględnieniem jego cech abiotycznych, biotycznych, społecznych, ekonomicznych i administracyjnych.
  2. Monitoring. Przeprowadzono 24-miesięczny program monitorowania kluczowych parametrów środowiska morskiego strefy brzegowej, mający na celu uzyskanie diagnozy potencjalnych zagrożeń i zaproponowanie działań ograniczających degradację środowiska.
  3. Analiza. W oparciu o wyniki dwóch poprzednich zadań skupiliśmy się na identyfikacji i uszeregowaniu problemów i zagrożeń, ocenie kierunków zmian środowiska, ustaleniu celów w zakresie ochrony środowiska i zarządzania, oraz przygotowaniu propozycji planów zarządzania tymi terenami. 
  4. Uzgodnienia. Stworzono schemat koordynacyjny w postaci Komitetu Sterującego, obejmującego organy odpowiedzialne za zarządzanie strefą projektu, w celu określenia celów ochrony i zarządzania, decydowania o działaniach priorytetowych oraz koordynowania ich wdrażania. 
  5. Wdrażanie rozwiązań. Głównym celem tego zadania było powołanie Centrów Informacji o Obszarach Przybrzeżnych w celu wsparcia działalności na rzecz świadomości ekologicznej, promocji współpracy różnych instytucji oraz alarmowania władz o pojawiających się zagrożeniach ekologicznych.
  6. Świadomość ekologiczna i rozpowszechnianie wiedzy: Publikacje materiałów edukacyjnych, prezentacja projektu i polityki UE dotyczącej zrównoważonego wykorzystywania obszarów przybrzeżnych, organizacja konferencji dotyczących uzgodnionego, zrównoważonego zarządzania obszarami przybrzeżnymi, akcje medialne oraz techniczne publikacje o wynikach projektu.
 

Wyrywkowe badania ryb. Liczenie ryb w estuarium rzeki Strymon w celu zbadania obfitości ryb w tym akwenie (fot. E. Koutrakis)
POSTĘPY I KONTYNUACJA

Czy projekt / proces ma ciąg dalszy? 

Jeśli nie, to kiedy ustał postęp i jaki był główny powód?
 

Projekt został zakończony zgodnie z planem 30 kwietnia 2000 r. (36 miesięcy + 4 miesiące rozszerzenia). 
Przygotowany został wstępny plan zarządzania, obejmujący opis obszaru projektu, dotyczący miejsc, siedlisk i gatunków. Plan ten został dostarczony do wszystkich zaangażowanych podmiotów. Dodatkowo przedstawiono propozycje dotyczące obszaru projektu oraz poziomu krajowego.
Nieformalny Komitet Sterujący zakończył swoje spotkania z powodu braku ram prawnych. Jednak Centrum Informacyjne, w celu zapewnienia jego działalności po zakończeniu projektu, zostało przekazane władzom lokalnym wraz z całym wyposażeniem. Jego działalność jest kontynuowana, a odwiedzający je gości generują dodatkowe dochody dla wspólnoty lokalnej. 
Obecnie czynione są próby zapewnienia środków prawnych i menedżerskich w celu zabezpieczenia kontynuacji działalności.
ZDOBYTA WIEDZA
 

Jaka nauka płynie z tego przykładu? Scharakteryzuj krótko.
 

What sort of lessons can be learnt from this example? Characterise briefly

Dobra wiedza o ekologicznych, społecznych, ekonomicznych i administracyjnych cechach zarządzanego obszaru jest pierwszym, niezbędnym krokiem w planowaniu zintegrowanego zarządzania i zrównoważonego rozwoju, podczas gdy ciągły monitoring jest niezbędny w celu wykrywania zmian w środowisku. 
Koordynacja w postaci prawnie umocowanego organu zarządzającego jest nieodzowna dla wdrożenia ZZOP. Wielostronne partnerstwo w ramach Komitetu Sterującego w projekcie Strymonikos była jedynie przykładem dobrego działania systemu zarządzania koordynacją, gdyż komitet ten był ciałem nieformalnym. 
Jedynie prawne unormowanie, czy to w postaci dyrektyw (np. 92/43/EU, 79/409/EU), zaangażowania na rzecz wprowadzenia w życie konwencji (np. Konwencji Barcelońskiej), czy też na poziomie krajowym, może promować zrównoważone zarządzanie i ochronę środowiska. 
Centrum Informacyjne, które zostało utworzone na terenie objętym projektem, okazało się bardzo użytecznym narzędziem wspierania działań w zakresie świadomości ekologicznej, szkolenia, rozpowszechniania informacji oraz promocji udziału społeczeństwa i władz lokalnych.
DODATKOWE INFORMACJE
 

Kto może udzielić dodatkowych informacji?
 

Dr. Emmanuil KOUTRAKIS 
FISHERIES RESEARCH INSTITUTE 
National Agricultural Research Foundation 
640 07 Nea Peramos, Kavala, Greece 
Tel: +30 594 22691-3, Fax: +30 594 22222 
Email: fri@otenet.gr, koutrman@otenet.gr

and 

Dr. Thalia Lazaridou 
GREEK BIOTOPE/WETLAND CENTRE 
Goulandris Natural History Museum 
14th Km Thessaloniki – Mihaniona 
57001  Thermi, Thessaloniki, Greece 
Tel: +30 31 473320, 473432, Fax: +30 31 475694 
Email: thalia@ekby.gr