Partnerstwo publiczne
 
 
 
 

Studium przypadku – Partnerstwo publiczne w Holandii

Wstęp - Wybrzeże Holandii

Holandia to gęsto zaludniony i nisko położony kraj, w którym 60% populacji żyje na terenach przybrzeżnych. Państwo to położone jest nad Morzem Północnym, graniczy z Niemcami i Belgią. Południowa część wybrzeża (między granicą belgijską i Hoek van Holland, w pobliżu Rotterdamu) składa się z ujścia Renu, Mozy i Skaldy. Linia brzegowa między Hoek van Holland i Den Helder jest ciągła, za wyjątkiem ujścia starego Renu i sztucznej morskiej budowli ochronnej "Hondsbossche Zeeweering". Pomiędzy Den Helder i niemiecką granicą leży holenderska część Morza Wadeńskiego (Waddenzee). Wybrzeże holenderskie jest częścią większego systemu przybrzeżnego, rozciągającego się od północy Francji (cap Blanc Nez) do wybrzeża Danii w Jutlandii.

Niskie położenie holenderskiej strefy przybrzeżnej sprawia, że jest ona szczególnie narażona na powodzie i erozję związaną ze sztormami i zmianami poziomu morza. Duże połacie kraju, które znajdują się poniżej poziomu morza, są chronione przed powodzią przez przybrzeżne budowle ochronne zbudowane z naturalnych i sztucznych elementów. Przez wieki, ludzie żyjący w tym nisko położonym regionie musieli nieustannie zmagać się z zagrożeniem ze strony morza. Z tego powodu dużo uwagi poświęcano rekultywacji, polderyzacji, tworzeniu rowów odwadniających i kontroli poziomu wody; wszystko to wynikało z palącej potrzeby (Karel Van der Mullen, 2001). Zaludnienie strefy przybrzeżnej zostało ułatwione przez jeden z najbardziej rozległych przybrzeżnych systemów ochronnych na świecie, w którym zapory i rowy chronią prawie połowę z 451 km (280 mil) linii brzegowej. Od 1990 polityka brzegowa ma na celu utrzymanie linii brzegowej poprzez zasilanie piaskiem, by zapobiec dalszej utracie ziemi. Polityka ta jak dotąd okazała się skuteczna. Jednakże w przyszłości mogą wystąpić problemy, związane z podnoszeniem się poziomu morza i dalszej urbanizacji strefy przybrzeżnej. 

Satelitarny obraz Holandii

Śluzy na tamie Haringvliet. Ta zapora tamuje Haringvliet, dawną odnogę ujścia Renu, Mozy i Skaldy do Morza Północnego. Śluzy są używane do uwolnienia nadmiaru wody ze słodkiego jeziora do morza. Obecnie rząd podjął decyzję o ponownym wpuszczeniu słonej wody na małą skalę do Haringvliet w celu przywrócenia pierwotnego ekosystemu.

Typ rządów

Rząd Holandii to monarchia konstytucyjna z rządem narodowym kierowanym przez premiera. Premierowi towarzyszy gabinet (lub też rada ministrów). Władza ustawodawcza jest dwuizbowa, gdzie pierwsza izba jest wybierana przez rady prowincji (wybierane w głosowaniu powszechnym), a druga w bezpośrednim głosowaniu powszechnym. Sąd Najwyższy stoi na czele systemu prawnego. W Holandii istnieje 12 prowincji i około 500 gmin. 

Na przestrzeni lat Holendrzy stali się najbardziej znanymi propagatorami tak zwanego polderowego modelu zarządzania, który pociąga za sobą szerokie konsultacje i aktywny udział wszystkich stron w procesie decyzyjnym i ogólnie pojętym zarządzaniu.
Działania w odniesieniu do zarządzania przybrzeżnego są inicjowane na szczeblu gmin i zarządów gospodarki wodnej pod nadzorem rządu prowincji. Rząd krajowy działa na rzecz nadzorowania działań w konsekwentny sposób. Ma również za zadanie zarządzać dużymi rzekami i wodami krajowymi, jak Morze Północne, pomaga ponadto w rozwiązywaniu konfliktów.

Jak rozpoczęło się uczestnictwo społeczne

Historyczny rozwój uczestnictwa społecznego w zarządzanie strefą przybrzeżną w Holandii nie przebiegał w łagodny sposób. W istocie, tak jak w większości innych krajów, ludzie sami musieli walczyć o to prawo i to w najbardziej zdecydowany sposób...
Warto wspomnieć o dwóch głównych wydarzeniach. Pierwsze to plan opracowany przez władze prowincji Friesland, by połączyć wyspę Ameland z kontynentem za pomocą dwóch zapór. Ten plan był ważny dla holenderskiego ministerstwa zarządzania zasobami wodnymi i transportu, ponieważ tzw. "Zuiderzeewerken", oznaczające częściową rekultywację ziemi z wód Zuyder Zee / Ijsselmeer, było na ukończeniu i stanowiło część szerszego planu w skład którego wchodził obszar na północ od tamy Ijsselmeer Dam (Afsluitdijk), tj. Morza Wadden. 
Jednakże ludzie zaprotestowali przeciwko planom. Ponad 50 tysięcy obywateli i kilka organizacji wysłało listy protestacyjne do władz regionalnych i krajowych. Zaangażowanie publiczne na skalę ogólnonarodową stało się poważnym problemem, szczególnie dla ministerstwa.

Na początku 1968 roku Ministerstwo Gospodarki Wodnej i Transportu zaproponowało utworzenie wielodyscyplinarnej komisji w celu przeprowadzenia skoordynowanych badań nad korzyściami i wadami całkowitego czy też częściowego przejęcia ziemi. Badania, które zabrały 4 lata, zawierały wiele informacji, ale tylko jeden wniosek: żadnego osuszania terenów Morza Wadden, a zamiast tego ochrona i konserwacja.

Drugim przypadkiem, który był punktem zwrotnym w holenderskiej polityce przybrzeżnej, w szczególności pod względem wpływu ogółu na podejmowanie decyzji, był rządowy plan budowy zapory w prowincji Zeeland, która miałaby całkowicie oddzielić Wschodnią Skaldę od Morza Północnego. Plan ten powstał w celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony przed powodziami: w 1953 roku groźna fala sztormowa zajęła znaczną część południowo-zachodniej części Holandii, zabijając 2000 osób i niszcząc wiele przybrzeżnych zabudowań i pól uprawnych.

W rezultacie, zapora miała służyć jako skuteczna bariera przed przyszłymi powodziami, ale oznaczałoby to również zniszczenie cennego ekosystemu, charakterystycznego dla ujść rzek. I znów społeczeństwo wypowiedziało się przeciw planowi. Poprzez listy protestacyjne i marsze, opinia publiczna zmusiła rząd to przemyślenia na nowo całego projektu. Później, pomysł całkowitego zablokowania został odłożony na bok i zamiast niego stworzono otwartą zaporę, która może być zamykana przy skrajnie niekorzystnej pogodzie na Morzu Północnym. Wybrano ten projekt, mimo że kosztował siedemdziesiąt razy więcej niż plan pierwotny.

To przede wszystkim powyższe wydarzenia skutecznie doprowadziły do tego, że rząd był zmuszony zorientować cały proces decyzyjny odnoszący się do środowiska naturalnego na wczesne zaangażowanie bezpośrednio zainteresowanych. Władze, nie na zasadzie wyjątku, lecz z reguły, starają się skonsultować się z jak największą liczbą ludzi, szczególnie w ważnych decyzjach, które mogłyby wywołać masowe protesty. W przeciągu lat, znacząco polepszyła się polityka i strategia, a także doświadczenie, jeśli chodzi o sprawę społecznego uczestnictwa w zarządzaniu strefami przybrzeżnymi.

 

Obszar zalany w czasie sztormu z 1953 roku.
 
 

Zapory zbudowane w czasie robót w delcie
 
 

Bariera przeciw powodziom sztormowym na Wschodniej Skaldzie.

"Maeslantkering" to ostatnie przedsięwzięcie ochronne. Umiejscowione w głównym kanale Portu w Rotterdamie. Zostało zaprojektowane, by móc powstrzymać szczególnie gwałtowne sztormy pojawiające się średnio raz na 50 lat.

Sposoby zaangażowania publicznego w zarządzaniu przybrzeżnym

Polityka

Nie zawsze istnieją wyraźne różnice między polityką a strategiami uczestnictwa społecznego w zarządzaniu strefą przybrzeżną. Dla celów tej pracy, te procedury uczestnictwa społecznego, które zawdzięczają swe istnienie prawnym i statutowym wymaganiom, są poddane ocenie jako polityka, podczas gdy te, które powstały w wyniku inicjatyw planistów i wykonawców, organizacji pozarządowych, miejscowej ludności, etc., są uważane za strategie.
Strategie i Mechanizmy
Od konsultacji do uczestnictwa

Ruch organizacji pozarządowych

Różne mechanizmy uczestnictwa społecznego ukazane są w Pokazowym Programie Unii Europejskiej dotyczącym Uczestnictwa w Zintegrowanym Zarządzaniu Strefami Przybrzeżnymi: potrzebne mechanizmy i procedury, str. 98. W Holandii najbardziej popularne mechanizmy to:

Ostateczny wgląd

Omawiane metody nie wyczerpują tematu, ale dość dobrze ukazują, jakie strategie można przyjąć w celu zmiany "współpracy przeciwników" we wspólne przedsięwzięcie. Należy powtórzyć, że nie ma właściwie wyraźnej różnicy między różnymi rodzajami strategii wykorzystywanymi w uczestnictwie społecznym. Większość środków działania pokrywa się z częścią innych lub są ich kombinacją. W innych przypadkach najlepiej rozpocząć jeden, a później przyjąć inne mechanizmy.


 
 
Back Forward