Jesteś tutaj: / Studia przypadków / Zalew Kuroński, Litwa

Lokalizacja

Zalew Kuroński jest płytkim, połowicznie zamkniętym i prawie całkowicie słodkowodnym basenem, położonym na południowo-wschodnim brzegu Morza Bałtyckiego. Jest to największy zalew w regionie Bałtyku (powierzchnia 1 584 km2). Rzeka Niemen stanowi główne źródło wody wpadającej do Zalewu Kurońskiego, a wypływa ona do Bałtyku. Lipiec i sierpień to najcieplejsze miesiące w roku, ze średnią dobową temperaturą sięgającą +17°C.

Pod względem politycznym region Zalewu Kurońskiego jest podzielony na dwie części. Część północna należy do Litwy, a południowa do Obwodu Kaliningradzkiego, który jest wyłącznym terytorium Federacji Rosyjskiej.
Geograficznie Zalew Kuroński i przyległy region stanowią wielką naturalną całość. Równina akumulacyjna w regionie południowo-wschodniego wybrzeża Bałytku obejmuje trzy główne części: deltę rzeki Niemen, Mierzeję Kurońską oraz Półwysep Sambijski. Całkowita powierzchnia tego regionu to około 4 000 kilometrów kwadratowych.

Mierzeja Kurońska jest słynna ze względu na długi na 31 kilometrów grzbiet wysokich na 40-60 m dryfujących wydm. W roku 2000 cała Mierzeja Kurońska została umieszczona na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO jako krajobraz kulturowy o wyjątkowych walorach. Jest ona chroniona w ramach parków narodowych Kursiu Nerija (Litwa) i Kurszskaja Kosa (Rosja). Piaszczyste morskie plaże Mierzei Kurońskiej, wraz z ładnymi, tradycyjnymi kurortami, dojrzałymi lasami sosnowymi i wspaniałymi widokami na wędrujące wydmy i Zalew Kuroński, stanowią najbardziej wartościowe zasoby turystyczne regionu. Dzięki temu Zalew Kuroński jest atrakcją turystyczną na międzynarodową skalę.

Delta Niemna wraz z labiryntem odnóg, kanałów, polderów i mokradeł jest chroniona jako obszar podmokły o międzynarodowym znaczeniu według konwencji Ramsar oraz jako park regionalny. Delta Niemna jest ważna dla migrujących i lęgnących się ptaków, w szczególności dla gęsi, kaczek i ptaków brodzących. Długa lista gatunków i ich wysoka koncentracja podkreśla unikalne międzynarodowe znaczenie delty Niemna dla rozwoju ekoturystyki.


Zarządzanie zrównoważoną turystyką

Wydział Rekreacji i Turystyki Uniwersytetu w Kłajpedzie wraz z Biurem Bałtyckim EUCC (Europejskiej Unii Ochrony Wybrzeża) są wiodącymi instytucjami wspierającymi rozwój turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego. Cały proces rozpoczął się w roku 1993, kiedy wysiłki skierowane na sprzyjanie zrównoważonemu rozwojowi na wyspie Rusne w delcie Niemna uzyskały wsparcie z EUCC – Unii Ochrony Wybrzeża, a promocja zrównoważonej turystyki stała się jednym z priorytetów programu.

 

Promocja rozwoju zrównoważonej turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego jest wspierany głównie z zewnętrznych źródeł, obejmujących fundusze pomocowe Unii Europejskiej w ramach programów PHARE i TACIS (PHARE Partnership, PHARE Access). Wsparcie uzyskane z Ambasady Królestwa Holandii (program Matra/KNIP) oraz Programu Partnerstwa Bałtycko-Amerykańskiego jest również przyjmowane z wdzięcznością.
Poszczególne projekty wspomniane powyżej były oparte na zasadzie "rolnicy-rolnikom", i skupiały się na stworzeniu planu rozwoju zrównoważonej turystyki dla Zalewu Kurońskiego, na programach pokazowych zrównoważonej turystyki w delcie Niemna i na Mierzei Kurońskiej (patrz zdjęcia) . W rezultacie, w omawianym rejonie rozpoczętych zostało kilka projektów: Organizacja Turystyki Wiejskiej w Rusne, Wiejskie Centrum Informacji Turystycznej i Konsultacji w Rusne, Centrum Turystyki Wodnej w Minge. Wspieranie rozwoju zrównoważonej turystyki zostało zapewnione poprzez szereg działań we współpracy z gminami Mierzei Kurońskiej oraz z administracją parków narodowych Kursiu Nerija (Litwa) i Kurszskaja Kosa (Rosja).

Komentarz i teoria

Zarówno w litewskiej, jak i w rosyjskiej części rejonu Zalewu Kurońskiego rybołówstwo i rolnictwo zachowały swoją wiodącą rolę w lokalnej gospodarce w latach dziewięćdziesiątych XX wieku i na początku XXI w. Wyniki ekonomiczne tych branż i ich zdolność do zapewnienia lokalnym mieszkańcom godziwego bytu spadły w sposób dramatyczny na skutek pojawienia się gospodarki rynkowej i zmian w mechanizmach produkcji z centralnego planowania do lokalnych decyzji dyktowanych cenami potrzebnych zasobów oraz wytwarzanych produktów.

Turystyka jest nową, wschodzącą szansą na prawdziwie zrównoważoną i godziwą przyszłość regionu, jeżeli jej rozwój będzie oparty na kluczowych zaletach regionu Zalewu Kurońskiego jako obszaru o wyjątkowych cechach przyrodniczych.

Mierzeja Kurońska jest zdecydowanie obszarem najbardziej odpowiednim dla rozwoju turystyki w regionie, lecz jej status parku narodowego wydaje się gwarantować silne prawne zabezpieczenie przed powstaniem dużych obiektów turystycznych poza aktualnie zagospodarowanymi obszarami. Ważne jest przedyskutowanie, czy mierzeja powinna być zarezerwowana głównie dla ekskluzywnej turystyki na małą skalę, dostępnej tylko dla obcokrajowców i bogatych lokalnych mieszkańców, czy też powinny tam powstać również obiekty dla mieszkańców o przeciętnych dochodach. Aktualny trend wydaje się zmierzać ku temu pierwszemu rozwiązaniu.
Z perspektywy turystyki wiejskiej, wodnej, agro- i ekoturystyki, delta Niemna jest dużo bardziej atrakcyjna od Mierzei Kurońskiej. Ale pytanie, czy szanse na oczekiwany rozwój zrównoważonej turystyki zostaną zrealizowane, pozostaje otwarte. Wykorzystanie bogatych zasobów przyrodniczych dla rozwoju zrównoważonej turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego oraz ekonomiczne i społeczne ożywienie tego obszaru będą możliwe tylko jeżeli region będzie opierał swój rozwój na podstawowych zasadach zrównoważonego rozwoju.

Bez przemyślanych, pozytywnych działań, mogą nastąpić zdarzenia o niekorzystnych skutkach dla rozwoju turystyki i w konsekwencji dla sytuacji społecznej i długoterminowego wzrostu gospodarczego w regionie. Szczególnie szkodliwa sytuacja może wystąpić, jeżeli region nie będzie cieszył się odpowiednią uwagą i wsparciem ze strony rządów centralnych Rosji i Litwy, ponieważ biurokracja może zdusić w zarodku lokalne inicjatywy w zakresie przedsiębiorczości.

Należy dołożyć starań na rzecz wspierania rozwoju turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego w kierunku zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych i ochrony dziedzictwa kulturowego, wspierania tworzenia niewielkich obiektów rekreacyjnych zgodnie z lokalną specyfiką oraz pojemnością krajobrazów i ekosystemów. Mogłoby to spowodować zwiększenie lokalnej wiedzy o zrównoważonym wykorzystaniu zasobów naturalnych poprzez specjalne programy szkoleniowe, różnorodne programy na rzecz edukacji i integracji społecznej dla różnych grup docelowych na zasadzie lokalnych "centrów doskonalenia".

 

Ćwiczenie dla użytkownika

Zgodnie z jakimi zasadami zrównoważonego rozwoju należy postępować, aby wykorzystać bogate zasoby przyrodnicze dla rozwoju zrównoważonej turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego?


 

 

 

Ćwiczenie dla użytkownika

Jakie priorytetowe działania mogą być szczególnie korzystne dla rozwoju zrównoważonej turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego?



Dalsze informacje
Dalsze informacje o rozwoju zrównoważonej turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego można uzyskać z następujących źródeł:

Department of Recreation and Tourism, Klaipeda University, H. Manto street, 84, KLAIPEDA, LT-5808, Lithuania, e-mail: rektur@gmf.ku.lt
Lithuanian Tourism Fund, Ukmerges street, 20, VILNIUS, LT-2600, Lithuania.

Internetowy system informacyjny Zalewu Kurońskiego


 

Ćwiczenie dla użytkownika

Jakie są kluczowe warunki wstępne dla udanego wdrożenia programu rozwoju zrównoważonej turystyki w rejonie Zalewu Kurońskiego?



Monitoring

 


This site is optimized for viewing with Internet Explorer 4 and higher
Top