Biyoçeşitlilik

 

 

Sosyo-ekonomik Stratejiler

Sosyal ve ekonomik stratejiler; biyoçeşitliliğin planlanmasında giderek artan bir öneme sahip bulunmaktadır. Ancak, bu yaklaşımların birçoğu geleneksel tarzda düşünenlere göre oldukça yenidir. Sosyo-ekonomik stratejilerin sürdürülebilir kullanıma uygulanması ve diğer taraftan biyoçeşitliliğin korunması konusundaki deneyimler oldukça yetersizdir.

Ekonomik Teşvikler

Ekonomik olarak biyoçeşitliliğin korunması teşvikleri; bu korumayı bir 'sorumluluk'tan ziyade, ilgili kuruluşlar için bir 'değer' haline getirmelidir. Bu teşvikler, değerli biyolojik habitatları korumaya veya yenilemeye yönelik faaliyetleri artırmayı, habitatlara zarar vermeye yönelik faaliyetleri azaltmayı veya bu tür faaliyetleri engellemek için faaliyet maliyetini artırmayı amaçlamaktadır.

Ekonomik olarak yapılan teşvikler; biyoçeşitliliğin korunması için mümkün olan teşvik türlerinden birkaçını da kapsayabilmektedir. Ekonomik teşvikler, karar verme sürecini etkileyebilmek için piyasa mekanizmasını kullanma eğilimi taşımaktadır. Bu teşviklerin 'odak' noktası, dolaylı veya dolaysız olarak fiyatlar üzerindedir. Birkaç çeşit ekonomik teşvik bulunmaktadır:

  • Olumlu Teşvikler:
    (dolaylı ödemeler, maliyet paylaşımı, vergi avantajları gibi) parasal veya (üstün başarı ödülleri, tanınma gibi) parasal olmayan ve biyoçeşitliliğin korunması için hükümeti, yerel halkı ve uluslararası örgütleri harekete geçiren (motive edici sosyal) teşvikler.
  • Ücretlendirme:
    (olumsuz teşvikler) biyoçeşitliliği azaltabilecek olumsuz faaliyetler için yapılan girişimlere karşı cesareti yok eden, kullanım ve/veya biyolojik kaynaklara karşı hasar maliyetini dahili olarak çözen ve herhangi bir mekanizmadan oluşan (mali-eşik) teşvikler.
  • Dolaylı teşvikler:
    biyoçeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı cesaretlendiren ve biyolojik kaynaklar için piyasa ve fiyat endekslerine bağlı olarak oluşturulan veya geliştirilen mekanizmaları içeren (motive edici ekonomik) teşvikler.
  • Ters teşvikler:
    biyoçeşitlilikte bir azalmaya yol açabilecek davranışlara neden olan (hatalı) teşvikler. Hükümetin başarısız müdahaleleri sonucunda ortaya çıkabilmektedir. Bu teşviklerin birçoğu, diğer politika hedeflerini de başarmak için tasarlanmıştır. Buradaki olumsuzluk esasında, harici bir faktör veya uygulanmakta olan politikanın beklenmeyen bir yan-etkisi olarak gelişebilir.

Mali Stratejiler

Mali (ekonomik) strateji örnekleri şunlardır:

Sosyal Stratejiler

Sosyal stratejilerin 2 önemli türü bulunmaktadır:

  1. yerel bilginin kullanımı ve
  2. yerel katılım için stratejiler .

Örnek:
Karstik Ekosistemin Korunması

HIRVATİSTAN

Karstik Ekosistemin Korunması (KEK) Projesi; Hırvatistan'daki karstik ekosistemlerin biyolojik ve peyzaj çeşitliliğini, yöre nüfusunun ihtiyaçlarını da dikkate alacak şekilde korumayı hedeflemektedir. KEK; 'Biyoçeşitliliğin Korunması İçin Ulusal Strateji ve Eylem Planı' (National Strategy and Action Plan for Biodiversity Protection) esaslarına bağlı ve Hırvatistan'ın sosyo-ekonomik hedeflerine uygun olarak hazırlanmıştır. 2001 yılının Aralık ayında 'Küresel Çevre Hizmetleri' (Global Environment Facility; GEF); KEK Projesi için, 5,07 milyon ABD doları tutarında bir destek sağlamıştır. Hırvatistan Cumhuriyeti de 3,30 milyon ABD doları karşılığı bir tutardaki destekle Projeye katkıda bulunmuştur.

Proje hazırlıkları 2000 yılı sonunda tamamlanmıştır. Maddi destekler 2007 yılı sonunda verilecek olup Proje, 5 yıl süresinde yürürlükte kalacaktır. Projenin hazırlanması esnasında,
- sosyal ve kırsal gelişim üzerine temel çalışmalar,
- biyoçeşitlilik,
- biyoçeşitliliğin korunması için yasal ve kurumsal düzenlemeler,
- arazi kullanım planları,
- doğal kaynak yönetim planları,
- halkın fikirleri,
- halkın eğitimi, ve
- halk katılımı;
beraberce ele alınmaktadır. Projenin konusu ve yapılandırılması; yerel ve ulusal seviyelerde örgütlenen birkaç atölye çalışması (uygulamalı seminer) ile gerçekleştirilmiştir.

Proje kaynakları; aşağıda belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmesi için tahsis edilecektir:

  • biyoçeşitliliğin korunmasını temin etmek ve doğal kaynak yönetimine destek vermek için ulusal kapasitenin güçlendirilmesi;
  • karstik yörelerde biyoçeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kaynak kullanımı için toplum-tabanlı mekanizmaların kurulması; ve
  • projenin yönetimi ve izlenmesi.

Biyoçeşitliliğin korunmasında yerel halkın katılımına yönelik teşvikleri gerçekleştirmek üzere; yöre halkına özgü (geleneklerine uygun olan) küçük bağışlar verilecektir. Yöredeki özel girişimci (şirketler), sivil toplum örgütleri (STÖ) ve kurumlar; biyoçeşitliliğin korunması ve çevresel baskının azaltılmasına katkıda bulunacak, geleneksel faaliyetler ve el sanatları için 2.000; 10.000 veya 25.000 ABD doları (veya karşılığı) bağışlar için başvurabileceklerdir.

 

 

Geri İleri