Çevresel Risk Değerlendirmesi (ÇRD) Modülü

 


Kavramlar - Tanımlama

Bu modül kapsamında bazı tanımların verilmesi önem taşımaktadır:

1. Kıyısal Alan

İngiliz Hükümeti, 'kıyı alanları' için genel bir tanımlama yerine; daha pratik bir tanımlama yapılmasını benimseyerek, 'kıyının bir sacayağı - üçlü yapı (a three-tier) - yaklaşımı ile tanımlanmasını' önermektedir (DoE,1993). Bu yaklaşıma göre kıyı sistemi dahilinde; hem insan ile fiziksel sistemlerin, hem de dar bir şerit içinde iki sistemin etkileşimi yoluyla, kıyısal risklerin yaratılmasındaki önemi görülmüş olmaktadır.

Bu tanım kapsamında aşağıdaki alt tanımlar da yer almaktadır:

İnteraktif bir alan

  • Kıyısal alanın tamamının kalitesi, insan faaliyetlerinden etkilenmekte veya bunları etkilemektedir
  • Kıyı üzerinde bir etkiye sahip olan faaliyetlerin kontrol edilmesi için karadan içeriye doğru veya deniz yönünde gerekli olduğu kadar genişletme yapılabilir. Örnek olarak;
    • Bir nehir havzası içindeki kirletici faaliyetler

    • Kıyıdaki veya açık denizdeki gelişmelerden dolayı kaynaklanan görsel girişim

    • Önemli karasal ve denizel habitatlara olan potansiyel zararların limitleri

Bu alandaki faaliyetler veya gelişme, kıyıdaki diğer faaliyetlerin desteklenmesi yönündeki imkanları etkiler durumda olabilir.

Dinamik bir alan

  • Kıyıya yakın ve kıyıdan uzaktaki doğal süreçlerden doğrudan etkilenir (örnek: fırtınalarda suların yükselmesi)
  • jeomorfolojik ve/veya ekolojik kriterlerle ilgilidir, örnek olarak:
    • Tanımlanan bir süre içinde potansiyel kıyı yamaçlarının geriye çekilmesi

    • Açık denizden sahile doğru sediman taşınmasında, deniz yönündeki limit

Bu alandaki herhangi bir gelişme, kıyısal süreçlerin işletimini etkileyebilir, kıyısal-karasal formlarda değişmelere neden olabilir.

Tehlikeli bir alan

  • Kıyının karada bulunan kesimi, kıyısal proseslerden kaynaklanabilecek zararlara potansiyel olarak açıktır
  • Oluşabilecek zarar, yaşam kaybı veya mülke zarar gelmesi gibi potansiyel kayıpları içerebilir

Mühendislik veya planlama yaklaşımlarını izleyen 'tehlike yönetimi stratejileri' yoluyla risk boyutu en aza indirgenebilir.

ALIŞTIRMA-1

Bu yaklaşımın avantajlarını liste olarak veriniz :

2. Risk Değerlendirmesi

Royal Society (1992) tarafından yayınlanan
'A Guide to Risk Assessment and Risk Management for Environmental Protection' (DoE, 1995)
(Risk Değerlendirmesi ve Çevre Koruması için Risk Yönetimi Rehberi),
adlı yayında İngiliz Hükümeti; tehlike, risk, risk değerlendirmesi ve yönetimi tanımlarını yapmaktadır. Bu tanımlamalar aşağıda verilmektedir:

 
Tehlike: belirli koşullar altında zarara yol açabilecek bir özellik veya durum.
Etkiler: bir tehlikenin gerçekleşmesi sonucunda, insan sağlığı veya çevre kalitesinin kısa veya uzun vadede bozulmasına neden olacak olumsuz etkiler veya zarar.
Risk: tanımlanan bir tehlikenin olması ihtimali veya frekansı ile bu oluşumun etkilerinin büyüklüklerinin bir bileşkesi.
Olasılık: sansın matematiksel olarak tarifi.
Risk tahmini: bir oluşumun ihtimalini dikkate alan bir girişimin sonuçları veya etkileri.
Risk değerlendirmesi: etkilenen kesim için tahmin edilen risklerin önemini tespit etmek: risk algılaması içindeki elemanları kapsar.
Risk algılaması: bir birey veya grup tarafından taşınan riskin, genel bir değerlendirmesi (duygu ve yargılar yer alır).
Risk incelemesi: risk tahmini ve değerlendirmesini kapsar.
Risk yönetimi: çeşitli maliyetler ve kazançların değerlendirilmesi temeline dayalı olarak, risklerin kabul edilmesi ve değiştirilmesi hakkındaki kararların gerçekleştirilmesi işlemidir. [Not: risk yönetiminin olası bir faydası da, doğrudan parasal bir kazanç yerine; çevresel risklerin azaltılabilmesidir.]
Kıyı planlaması ve yönetiminde kullanılmak üzere 'risk' ve 'tehlike' tanımları için basit ve kullanılabilir ifadeler; Kay and Alder (1999) tarafından önerilmiştir.
 

ALIŞTIRMA-2

İyi bildiğiniz veya çalışmakta olduğunuz bir kıyısal alan kesiti için; doğal ve insan-kaynaklı tehlikeleri bir liste ile belirtiniz. Her bir tehlike için en önemli potansiyel sonucu (veya tehlike etkisini) tanımlayınız. :

 

ALIŞTIRMA-3

Önceki alıştırmada belirttiğiniz bir tehlikeli durumu genişleterek, temel risk değerlendirmesi ve risk yönetimi terimlerini açıklayınız.

 

Geri İleri