Bütünleşik Kıyı Alan Yönetiminin İlkeleri

 

 

Düzenlemeler

 
BKAY’nin gerçekleşmesi için, değinilmesi gereken üç önemli düzenleme sahası tanımlanabilir.

Kurumsal Düzenlemeler

Bu kapsamda, yönetim uygulamalarının kamu kurumlarının farklı düzeyleri (dikey bütünleşim) ve sektörleri arasındaki (yatay bütünleşim) eşgüdüm süreci yer almaktadır. Bakanlıklar, araştırma kuruluşları veya bölümleri mevcut ise; aralarındaki bağlar oluşturulmalı veya güçlendirilmelidir. Eğer bu tür kurum veya kuruluşlar mevcut değilse, oluşturulması gerekmektedir.
Yatay ve dikey bütünleşim arasındaki düzenlemeler
Bütünleşme yönü zamana bağlıdır. Planlama aşaması, farklı bakanlıkların planları arasındaki eşgüdüm ile başlayabilir. Uygulama sırasında her bakanlık dahilinde dikey bütünleşim gerçekleşir. ABD’de bunun tam karşıtı yapılmaktadır. Orada; planlama ve uygulama işlemleri süresince, halk katılımının olması da sağlanmaktadır.
Görev ve sorumluluklar
BKAY kapsamında yer alan kuruluşların üç farklı görevi (rolü) olabilir ( UNEP95 ):
  • uygulayıcı rol: karar vermek için,
  • adli yol: yönetmelik, yönerge, standartlar (ölçütler) ve mevzuat yaptırımları ve hakemliğin uygulamaya konulması ve
  • pazarlayıcı rol: fon (kaynak) bulunması, teşvik veya destekleme önerilerinin bulunması
Her seviyede özel sorumluluklar gerekmekte ve görülmektedir. Ulusal yönetim, genel bir kıyı yönetim politikasının uygulanması ve geliştirilmesi ile ilgilenmeli ve ulusal bazda bir kurumu (bakanlık) kıyı yönetiminden ilk sorumlu olarak atamalıdır. Yönetim politikası, merkezi idarenin amaçlarını alt düzeydeki yetkili kurumlara tanıtacak temel bir plan içermelidir. Bölgesel idare birimleri, üst yetki birimlerine bağlı olarak daha detaylı ve bütünleşik bir planlamayı yapmalıdır. Ayrıca, yerel yetkililer arasındaki eşgüdümü de sağlamalıdır. Yerel yönetim ise; detaylı planlama, geliştirme ve uygulama görevlerini üstlenebilir.
 

Yasal düzenlemeler

Kıyı alanları üzerindeki yasal yetkiler oldukça karmaşıktır. Pek çok ülkede, karayı sınırlayan denizlerin denetim yetkisi bölgesel idareye verilmiştir. 1982 yılında, Deniz Yasası ile ilgili Anlaşma’nın yürürlüğe girmesi ile, 12 ila 200 deniz mili arasındaki alan, harici ekonomik bölge olarak istenmektedir. Denizi sınırlayan karasal alan, yerel yönetimin yasal yetkisindedir. Ancak, deniz savunması (sele karşı korunma gibi) başka bir kurumun yasal yetkisinde bulunabilir (örnek; bir su komitesi). Ayrıca, bazı ülkelerde plajın, halkın özel mülkü olmasına izin verilmektedir. Doğa koruma örgütleri kıyı alanlarında deniz, kara veya hem kara hem denizi kapsayan büyük bölgelere sahip olabilmektedir.

Bu halde BKAY sürece dahil olmalıdır. BKAY programı, yasal koşullardan bağımsız olarak, içerdiği tüm konularla beraber coğrafik bir bölgeye uygulanmalıdır. Bu halde de BKAY programının uygulanacağı saha, yasal sınırları geçmesinin ötesinde; gerekmesi halinde uluslararası sınırları bile aşabilir. Bu yönü ile BKAY programının dikkatli bir şekilde tasarlanması gerekmektedir. Kara ile denizdeki faaliyetleri düzenleyen yasal otoritenin bulunması gereği ile uyum sağlamalıdır. Bazı durumlarda, böyle bir otorite mevcut olabilir ve değiştirilmesine gerek kalmaz. Ancak, gelecekte BKAY sürecinde bir şekilde yer alması sağlanabilir.

Örnek: Bir karmaşık bölge

Waddensea Koruma Alanı Haritası Çeşitli sınırların kesiştiği bir alanda uygulanan Waddensea Projesi, BKAY için bir örnek olarak değerlendirilebilir. Bu projede; üç farklı ülkenin kara ve deniz alanları yer almaktadır. Her ülkede birkaç vilayet ve çok sayıda grup etkilenmektedir. Ülkelerarası işbirliği çerçevesinde en yetkili karar organı olarak, her 3-4 yılda bir Üçlü (Trilateral) Yönetim Konferansları düzenlenmektedir. Bu yönetim konferansları döneminde Üçlü Çalışma Grubu, yılda 3-4 kez toplanmaktadır. Bu çalışma grubu içinde; sorumlu bakanlıklardan sivil katılımcılar, bölgesel yetkililer olduğu kadar, ayrıca ilgili bakanlık temsilcileri de bulunmaktadır.  

Finansal (Mali) düzenlemeler

Her kademe için gerekli finansman miktarı farklılıklar göstermekte olup, bölgelerin özelliklerine göre değişmektedir.
Eğer uygun disiplinlerde deneyimli bir ekibe sahip olan gerekli kurumlar mevcut ise ve kıyı profili için yeterli bilgi varsa; başlangıç ve planlama aşamalarında büyük miktarda finansman gerekmemektedir. Belirtilen bu ekip, bir BKAY birimine bağlanabilir ve finansmanı sağlayan birkaç pozisyon da açık tutulabilir. Bu oluşum için gereken finansman, merkezi bir idare (ulusal yönetim) veya uluslararası kuruluşlardan sağlanabilir.  

Ancak, kişilerin eğitimi veya görevlendirilmesi veya kurumların oluşturulması gerektiğinde, finansman ihtiyacı artmaktadır. Bu durum, özellikle kıyı alanlarında büyük projelerin uygulanması aşamasında geçerli olmaktadır.
1992 Dünya Zirvesi’nden beri, uluslararası kuruluşlar ve bağış sahipleri (yardımseverler) BKAY ile ilgili faaliyetlerde finansman sağlamayı daha çok arzu etmektedirler. Bunun bir nedeni de, artık uluslararası anlaşmalarda, ulusal boyutlarda kıyı alanlarındaki her faaliyetin, BKAY ilkelerine göre gerçekleştirilmesi yönünde kararlar alınmasıdır. Bu kapsamdaki fonlar (mali kaynaklar); Dünya Bankası (World Bank), bir bölgesel gelişme bankası, Global Environment Facility (GEF) ve bir çok ülkede bulunan uluslararası yardım kuruluşları tarafından sağlanabilir.  

Ayrıca, Avrupa Birliği, BKAY ile ilgili projelere mali destek sağlamaktadır. Daha fazla bilgi için BİLGİ

 

Geri İleri