Bütünleşik Kıyı Alan Yönetimi İlkeleri

 

 

Bir BKAY Süreci: Başlangıç

 

İhtiyacın Tanınması

BKAY’ne olan ihtiyaç, mevcut veya tahmin edilen çevresel bir kriz sonucu, veya karşılaşılan ekonomik fırsatlar ve alınması gerekli kararlar sonucunda gündeme gelebilir. BKAY’nin başlatılması gereği ise, uluslararası anlaşmaların BKAY’nin geliştirilmesi yönündeki etkileri yoluyla ortaya çıkabilir.

Gerçekte, BKAY’nin başlatılması için politik kararlara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu nedenle, bütünleşik bir yaklaşımın zorunluluk ve kazançlarını gösteren bilgiler, karar vericilere ulaştırılmalıdır. Yerel, kentsel veya ulusal bazda hangi seviyedeki karar vericinin bilgilendirilmesi konusu ise; sürecin hedeflediği sorunun coğrafik kapsamına bağlı olmaktadır.

Kastela Körfezi'nde BKAY'nin Başlangıç Süreci

Çevresel sorunlar ve sosyal çatışmalar, son 30 yıl içinde Kastela Körfezi’nin durumunda iyileşmeyi hedefleyen çeşitli faaliyetleri ve projeleri başlatmıştır. Bu başlangıç hareketleri, çoğu zaman bilim çevrelerinden olsa da; yerel otoriteler ve etkilenen halktan da tepki hareketi (katılım) olmuştur.  

En önemli başlatıcı ise; Kastela Körfezi Çevre Yönetimi adıyla 1989 yılında oluşturulan ulusal bir projedir. Aynı yıl içinde 'Akdeniz Eylem Planı' (MAP) ve 'Akdeniz Çevre Teknolojisi Yardım Programı' (METAP) ulusal başlatıcılara (inisiyatif) katılmıştır.

Teklif Evrakı (Dökümanı)  

BKAY’ne ilişkin bilgiler, diğer konularla birlikte bir teklif dökümanı içinde sunulabilir. Böyle bir teklif evrakı içinde bulunabilecekler;  
  • çözülebilecek sorunlar (zorunluluklar),
  • mevcut sektörel yaklaşımın sınırları,  
  • BKAY sürecinin taşıyacağı anlam,  
  • problemlerin çözülmesine yönelik olarak, BKAY ile elde edilebilecek tüm iyileşmeler,  
  • BKAY’nin işlevsel olması için gerekli aşamalar (çalışma planı, iş programı ve maliyetler) ve son olarak
  • koordinasyon mekanizmasının ve rolünün belirlenmesi (süreci kim yönlendirecektir?)
Teklifin başarılı olabilmesi için, mevcut yönetim yapılarına bir tehdit olarak değil; onların etkileşimlerini güçlendirici ve ortak amaçlarının gerçekleştirilmesinde yardımcı olacak bir fırsat şeklinde sunulması gereklidir.

Kastela Körfezi için Hedefler ve Organizasyonlar

Ulusal projenin amaçları: (1) mevcut durum ve gidişin nedenlerini belirlemek, (2) bu nedenlerin etkilerini ve önemini değerlendirmek, ve (3) sürdürülebilir kalkınma için alternatifler geliştirmek. Split Üniversitesi, Zagrep’te bulunan Hırvat Sanat ve Bilim Akademisi, PAP/RAC yardımı altında bu hedefleri gerçekleştirme görevini üstlenmiştir.

MAP çevresel konular ile gelişim planlamasının bütünleştirilmesini hedeflemiştir. PAP/RAC , MEDPOL, ve BP/RAC, ve Split’te bulunan Oşinografi ve Balıkçılık Enstitüsü ile Split Üniversitesi'nin İnşaat Mühendisliği Fakültesi projeyi üstlenmiştir.

METAP Split-Solin-Kastela-Trogir Bütünleşik Ekolojik Projesi: Altyapı Programı adlı çalışmayı destekleme kararı almıştır. Kentsel altyapının inşaatına ait bu program; Split Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Fakültesinin başkanlığında ve Split İnşaat Girişimcileri işbirliği ile bazı yerel kurumlarca da önerilmiştir.  

Kullanıcıların ve halkın katılımı

BKAY ile kıyı kaynaklarının halk için sürdürülebilir ve ‘demokratik’ bir şekilde kullanılması tasarlandığından, halkın katılımının mümkün olan en yakın sürede sağlanması, en iyi sonucu verir. Halkın katılımını sağlamak için olası bir yol da; kıyı kullanıcılarından bir grup yaratmaktır. Bir sivil toplum örgütü (STÖ) yapısında görünen bu grup; projelerin gelişmesinden bilgilendirilmeli, politikacıları alınması gereken kararlar konusunda bilgilendirerek öneriler sunabilmelidir. Böyle bir grup içinde, kıyı bölgesinin tüm kullanıcılarından (paydaş) birer temsilci yer almalıdır. Böylece büyük sanayilerden, ticari balıkçılıktan ve turizm tesisleri işletmelerinden gelen kişiler bulunabilir. Bunlara ek olarak; el sanatlarında yetişmiş kişiler, balıkçı esnafı ve hatta turistler, bu grupta katılımcı olmaları amacıyla davet edilmelidir.

Başlangıçtaki Liderlik

BKAY’nin yukarıdan-aşağıya veya aşağıdan-yukarıya yaklaşımı ile uygulanması hakkında halen tartışmalar sürmektedir. 23 örnek çalışmadan bahsedilen IPCC93 raporunda; çoğu uygulamalarda yukarıdan-aşağıya doğru olan yaklaşım yoluyla bir başlangıç yapıldığı sonucuna varılmıştır. Bu yaklaşım, kırsal ve kentsel yerleşimlerdeki geleneksel ve modern kültürel yapılarda gerçekleşmiştir. Pazar ekonomisine sahip olan tüm bölgelerde, yukarıdan aşağıya doğru olan bir yaklaşım görülmekte iken, yoksul ekonomilere sahip olan bölgelerde ise her iki yaklaşım da görülmektedir. Araştırma, yerel grupların kendilerinin, doğrudan hissedar (paydaş) olduklarına ikna olmaları halinde, en gönüllü katılımı sağlayabileceklerini göstermektedir.

(Trogir Kasabasından)   Kastela Körfezi'nin Görünüşü.

Geri İleri