Bütünleşik Kıyı Alan Yönetiminin İlkeleri

 

 

Bütünleşik Kıyı Alan Yönetimi'ne (BKAY) Giriş

Eşsiz Kıyılar

İnsanlar eşsiz doğal kaynaklarından dolayı kıyı bölgelerini her zaman beğenmişlerdir. Kıyı ovalarının verimli toprakları, zengin deniz kaynakları ve uluslararası pazarlara kolay erişim, insanları etkilemiştir ve hala etkilemektedir. Çok sayıdaki sosyal ve ekonomik aktivitelerin ve etkilerin yoğunlaştığı bu kıyı alanları, çoğu ülke ekonomisinde oldukça önemli bir etkendir. Kıyı bölgelerinde bir yer bulmak isteyen insanların sayısı arttıkça, kıyı bölgelerinin önemi gelecekte daha da artacaktır.

Kıyı bölgeleri temelde çok kaynaklı bir sistemdir. Bu bölgeler yaşam alanı ve insan faaliyetleri için canlı ve cansız kaynaklar sağlamasının yanında doğal ve yapay çevreyi düzenleyici bir fonksiyona sahiptir. Aynı zamanda, kıyı bölgeleri çok kullanıcılı bir sistemdir. Özel gruplar ve halk, bu bölgelerdeki doğal kaynakları, yaşam kaynağı (su ve yiyecek), ekonomik faaliyetler (alan, canlı ve cansız kaynaklar, enerji) ve rekreasyon (plajlar, su alanları) amaçlı olarak kullanmaktadır.
 


Bilincin Artırılması

Endüstrileşme, ticari gelişmeler ve sürekli büyüyen nüfus baskısı; pek çok kıyı bölgesinde, erozyon ve sel, sulak alanların kaybı, kirlilik ve kıyı kaynaklarının aşırı kullanımında artışlara sebep olmuştur.  

Kaynakların sınırlı olması, çevresel bozulmanın sonucunda insanı etkileyen problemler hakkında bilincin artması, kaynak problemlerine uzun vadeli bir çözüm bulmak için çeşitli çalışmaları başlatmıştır. Çevresel sistemlerin ve elemanlarının uzun vadeli olarak korunmasını başarmak için yapılan bu çalışmalarda, taşıma kapasitesine bağlı olarak sosyo-ekonomik faaliyetlere ait öneriler temel alınmaktadır.

Bu problemler, ilk kez sistematik ve tutarlı bir şekilde 1972 yılında 'Club of Rome' raporunda ele alınmıştır ve sonucunda 'Büyümenin Sınırları' ('The limits to growth') ( Donnela72 ), ve daha sonra da 'Sınırların Ötesinde' ('Beyond the Limits') ( Donnela92 ). kitapları yazılmıştır. Bu tartışmalara karşı politik bir cevap, 1987 yılında 'Çevre ve Kalkınmadan Sorumlu Dünya Komisyonu'nun, 'Brundtland Raporu' olarak bilinen 'Ortak Geleceğimiz' ('Our Common Future') (WCED, 1987) yayınında verilmiştir. Bu raporda sürdürülebilir kalkınma düşüncesi tanıtılmıştır. Bu düşünceye göre; bugün için kabul edilebilir yaşam koşulları hazırlanırken, gelecek nesilleri de gözetmeliyiz.


Gelecek hakkında fikir birliği

Kıyı alanlarının gelişiminde, kısa vadeli amaçlar ile uzun vadeli varlıklar arasında kabul edilebilir bir denge kurmak için, günümüzde yaygın olan kabule göre, kıyı alanındaki süreçlerin tam olarak anlaşılması, sağduyuya sahip mühendislik teknolojileri ve sosyo-ekonomik yeteneklerle desteklenmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, bu alanların kontrollü olarak geliştirilmesine acilen ihtiyaç vardır. Çeşitli kullanıcı grupları arasındaki çatışmalar, giderek daha belirgin bir hal almaktadır. Artan nüfus yoğunluğu ve buna bağlı “Yerküre“ kaynakları kullanımının artması ile bu çatışmaların kapsamı ve boyutları giderek büyüyecektir. Kaynak sistemi ile onun potansiyel kullanıcıları arasındaki karmaşık etkileşimleri anlatmak için kullanılabilecek ortak bir metodolojiye ihtiyaç duymaktayız. Bu işlemleri sistematik ve sürdürülebilir bir şekilde kontrol ederek planlama gereği vardır. Bu işleme, 'bütünleşik kıyı alan yönetimi' (BKAY) denilmektedir.

 

Bu gelişmeler ışığında, nispeten uzun sahil şeridine ve çeşitli doğal, sosyal ve ekonomik şartlara sahip olan Avrupa, 1996 yılında BKAY üzerinde çalışmaya başladı. Avrupa Komisyonunun BKAY tanımı ; 

“ BKAY; genel amacı sürdürülebilir kalkınma, kıyı alanlarının korunması ve biyoçeşitliliğin yaşatılması olan pratik uygulamayı sağlayabilecek sürekli bir idare işlemidir. Bu kapsamda BKAY; daha etkin bir yönetim yoluyla, kıyı alanlarında en iyi kullanım, sürdürülebilir kalkınma ve kullanım koşullarının sağlanmasını amaçlar, zaman içinde kıyısal çevrenin fiziksel konumunu geliştirmeyi hedefler. ” ( Internet-kaynak )

ABD ve Avrupa'da BKAY'ne bakış açıları farklılıklar göstermektedir. ABD'de, planlama işlemine odaklı olan BKAY; Avrupa'da ise kullanıcı fonksiyonlarının entegrasyonu (bütünleşik yapı) önem taşımaktadır. (Detaylı bilgi: Amerika ve Avrupa'da BKAY Yaklaşımları )


Alıştırma

Hangi yaklaşım(lar) BKAY çatışmalarına en uygundur?

 

 

Ana Hatlar

Yöneltilen soruların ve cevapların, nerede bulunabileceği aşağıda gösterilmiştir:
  • Neden BKAY? Zorunluluklar ve Kazançlar bölümlerine bakınız.
  • Yönetilen nedir? Kıyı Sistemi bölümüne bakınız.
  • Bütünleşik nedir ve nasıl yaparız? Bütünleşim ve Düzenlemeler bölümlerine bakınız.
  • Pratikte bunu nasıl yaparsınız? Bir BKAY programının uygulama aşamaları ve ilgili araçları bölümlerine bakınız.
Tamamlayıcı olması amacıyla, sonuç bölümünde tartışılan elemanları içeren açıklayıcı bir şema sunulmaktadır. Bölüm sonunda ise, kaynaklar ile kullanılan terimler için bir sözlük yer almaktadır.
 

Geri İleri