Bütünleşik Kıyı Alan Yönetimi İlkeleri

 

 

Yöntemler, Araçlar ve Teknikler

Giriş

BKAY sürecinin; belirli yöntemler, araçlar ve tekniklerle desteklenmesi gerekir. Bu araçlar, BKAY’ni yürüten kişilere ihtiyaç duydukları bilgileri sağlayacak ve karar vermelerine yardımcı olacaktır. Bu yöntemlerin bazıları tüm aşamalarda faydalı olurken, bazıları ise sadece belirli aşamalarda avantajlıdır. Aşağıdaki şekilde genel bir bakış verilmiştir. Yararlı yöntemler, araçlar ve teknikler; aşağıda belirtilen geniş kategorilere ayrılabilir:

  • politika analizi
  • veri yönetimi/CBS
  • veri toplanması / uzaktan algılama
  • değerlendirme ve karar verme teknikleri
  • politika araçları

Politika analizi

Politikacıların, içinde sosyal kavramlar ve karşılaştırılamayan değerler bulunan karmaşık sorunların çözümünü aramalarında yardımcı olacak bir yöntemdir. BKAY programının daha yeni başladığı ilk aşamalarda uygulanır (Başlangıç - Planlama). Politika analizi yöntemi; problem analizini kullanarak, birkaç adımda çözüm aranmasını sağlar ve belirli bir proje için, alternatif gelişmeleri sunar. Politika analizi hakkında daha fazla bilgi modüller içinde bulunabilir.
 

Veri Yönetimi / CBS

Veri tabanı, BKAY’nin omurgasıdır.   Çoğunlukla yöneticiler ve bilim adamları, veri tabanı ortamından yararlanarak iletişim sağlar. Bilimadamları, sisteme kendi verilerini koyar (örnek; zaman serisi), veri tabanı uzmanı da bunları yöneticilerin anlayacağı bir yapıya çevirir (örnek; grafikler ve haritalar). Burası, farklı türden bilgilerin bir araya geldiği bir alandır. Özellikle doğal bilimler ve ekonomi alanlarından bilgiler gelmektedir.

Veri tabanının tasarımı, BKAY programının ihtiyaçlarına uygun olacak bir şekilde özenle planlanmalıdır. Tasarım için en önemli sorular; Hangi temel ve uygulamalı veri türleri gereklidir? Bu verilerden elde edilen bilgi, en iyi hangi şekilde sunulabilir? Kıyı alanları yönetimini içeren bölge planlama amaçları için, bilgilerin gerçeğe karşılık gelen coğrafik birimlerle düzenlenmesi faydalı olabilir. Her bölümde; sosyal, ekonomik, alansal ve çevresel olmak üzere, 4 temel türde bilgi tanımlanabilir.

BKAY’ne dahil edilen bilgiler ne kadar çok alansal (yersel, yayılı) bir özellik taşırsa; beraberinde x ve y koordinatları da bulunursa, CBS'nde o derecede veri tabanı yönetim sisteminin önemli bir parçası haline gelir. CBS; alansal verilerin saklanması, işlenmesi ve gösterimi için özel olarak tasarlanmış bir bilgisayar programıdır. Temelinde iki farklı şekilde (‘raster’ ve ‘vektör’ tabanlı) sistemler yer alır. 'Raster' sistemlerde; uzaktan algılanan veriler de çok iyi kullanılabilir. CBS hakkında ilgili modül içinden daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

CBS ile; açık grafik ve harita çıktılarının giderek daha kolay alındığından, gereksiz bilgilerin üretilmesi de mümkün olmaktadır. Aşırı bilginin incelenmesi de zaman gerektirdiğinden, bilgi fazlasının çalışmaları aksatmamasına dikkat edilmelidir. Bir çıktı bilgisinin kalitesi, girilen verinin kalitesine bağlıdır. Örnek olarak; 3 adet ölçüm noktası ile detaylı bir enterpolasyon sonucunda bilgi dolu bir harita çizimi elde edilebilir. Böylece sadece birkaç veri ile daha yoğun ve detaylı bilgilere ulaşıldığı sanılır. Bu yüzden; veri kalitesinde standartlar konulmalı, veri işlenmeksizin (yalın olarak) yedeklenmelidir.

 

Veri Toplanması / Uzaktan Algılama

Uzaktan algılama; belirli bir mesafeden büyük miktarda alansal veri toplamak için uygulanan bir tekniktir. Uzaktan algılama sistemi içinde, yansıyan ışık veya ses dalgalarına duyarlı bir algılayıcı (sensör) ve düzenli olarak bu algılayıcının tepkilerini okuyup saklayan bir bilgisayar bulunur. Algılayıcı, sabit bir yapıya veya hareketli bir nesneye bağlanır. Bu şekilde odaklanılan bölge, görüş alanı içine alınır. Örnek olarak; bir direğe tutturulmuş sayısal (dijital) bir kamera ile plaj morfolojisinin izlenmesi (Int: ARGUS), bir uçağa yerleştirilmiş bir lazer sistemi ile yüzey yüksekliklerinin (kotlarının) ölçülmesi (Int: LIDAR), veya bir uydu üzerine monte edilmiş bir dizi algılayıcı ile, bir yörünge çevresinde Dünya’daki arazi kullanımının izlenmesi (Tematik Haritalayıcı). Ayrıca, su altı uygulamaları da mevcuttur. Örnek olarak; çok sayıda ışınlı ses aygıtı kullanılarak batimetrik haritaların yapılması sayılabilir. Uzaktan algılama ile aşağıda belirtilen veri türleri elde edilebilir; yükseklik seviyeleri (kot), derinlik seviyeleri (batimetri), morfoloji, arazi kullanımı ve bitki örtüsü. Bu veriler; yamaç erozyonu, arazi kullanım değişiklikleri, kentsel gelişme ve doğal bitki dokusunun değişimi gibi süreçlerin izlenmesinde yardımcı olabilir. Bu konuda NASA’ya ait bir öğretici program (useful learner) Internet’te verilmiştir.
 

Geri İleri