Bütünleşik Kıyı Alan Yönetimi İlkeleri

 

 

Yöntemler, Araçlar ve Teknikler

Politika Araçları

Bir kez proje değerlendirmesi yapılarak ilgili kararlar alındıktan sonra; artık projenin uygulanmasına geçilebilir. Bir proje uygulamasının politika araçları ile desteklenmesi gerekir. Bu destek, çeşitli gruplar arasında çevresel veya koruma hedeflerini başarmak için gönüllü anlaşmalar ile tamamlanabilir. Politika araçları iki ana sınıf içinde bulunabilir; düzenleyici ve ekonomik. UNEP95 bu araçlar için üç farklı öneri sunmaktadır :
  • Kirliliğin azaltılması ve kaynakların korunmasının artırılması için, güçlü teşvikler temin edilmelidir.
  • Bu politika ile kirletici odaklar, yarattıkları kirliliği karşılamalıdır. Bu yolla, çevre korumasının maliyeti de genel sistem içine yayılmış olur. Başka bir deyişle; bir ürünün maliyetine, üretimdeki kirletici işlemlerin masrafı da dahil edilmiş olur.
  • Bu yöntemlerle kaynakları kullananların, bu kaynaklar için uygun bir fiyat ödemesi sağlanmalıdır.
 
Düzenleyici araçlar
Düzenlemeler yoluyla kıyı alanındaki faaliyetler içinde hangilerine izin verilip, hangilerine izin verilmeyeceği hususları belirlenir. Düzenlemeler, belirgin mekanizmalar mevcut olmadığında veya zayıf kaldığında kullanılabilir. Örnek olarak; plajda bir ev inşaa edilemez, katı atıkları ise sadece resmi toplama sahalarına dökülebilir ve rekreasyonel balıkçılık ise kıyıdan belirgin bir uzaklıkta yapılabilir. Düzenlemelerin uygulanması için dikkat edilmesi gerekenler :
  • düzenlemeler en etkin maliyetle ve en fazla çevresel olarak avantajlı bir yönde kullanılmalıdır. Mümkün olabilecek düzenlemeler hakkında düşünülerek, "en iyisi" seçilmelidir ve,
  • düzenlemeler için yaptırımlar uygulanmalıdır. Düzenleme kapsamındaki konular izlenmelidir (gerçekte ne kadar bir kirlilik oluşmaktadır?) ve herhangi bir ihlal olduğunda izinler iptal edilmeli veya ceza verilmelidir (Kirletici fabrika için bir kapatma cezasına hükmedilmiştir!).
Kuşaklama (Zonlama) bir bölge planlama aracıdır ve coğrafi alanın çeşitli bölümlere ayrılarak her birine özel kullanımlar atanmasını içerir. Bölümlerin ayrılmasında doğal felaket olması riski, doğanın duyarlılığı veya farklı kullanıcı fonksiyonlarına bağlı olunabilir. Yandaki metin içinde ülkemizden bir örnek sunulmaktadır :

Yapı-çekme çizgisi Bu çizgiler deniz yönünde kıyıya paralel olarak uzanır ve bu bölgede ev veya diğer yapıların inşaatına izin verilmez. Bu çizgi (hat) genellikle aktif plaj veya kumullardan kıyıyı yatay olarak kesen bir mesafe için tanımlanır.

Hafifletme veya ikame bir topluluk veya toplum için belirli bina inşaatlarının veya altyapı tesisleri yapımının zorunlu olduğu durumlarda gereklidir. Bu yapılardan doğacak olumsuz etkilere engel olunamaz. Olumsuz etkiler mümkün olduğunca hafifletilmeli ve bunun yerine, talepleri karşılayacak seçenekler (ikame sahalar) önerilmelidir. İkame kaynakların yaratılması; yeni bir alan yaratılması veya daha önce bozulmuş bir alanın yeniden düzenlenmesi şeklinde olabilir. Ancak, yeni yaratılan alan; zorunlu uygulamalarla kısmen veya tamamen kaybedilen bölgedeki doğal kaynakların benzerine veya fazlasına sahip olmalıdır.

Bir zonlama örneği: Türkiye


Ozhan96 'dan alınmıştır: Kanunda 'kıyı çizgisi' ve 'kıyı' için tanımlamalar verilir. Kıyı çizgisi; Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda, taşkın durumları dışında suyun kara parçasına değdiği doğal çizgidir. 'Kıyı'; 'kıyı çizgisi' ile 'kıyı-kenar çizgisi' arasındaki alandır. Kıyı; kıyı çizgisinden başlayarak, karaya doğru su hareketleri ile yaratılan kumsal veya çakıllı plaj kaya, iri taş, sazlık, sulak alan, ve benzeri alanların doğal sınırıdır. 'Kıyı şeridi'; yatay olarak kıyı-kenar çizgisinden başlayıp, en az 100 m. genişlikteki bölge olarak tanımlanmaktadır. [ Detay bilgi için tıklayınız ].
Ekonomik araçlar
Bu araçlar temel olarak; (i) kullanıcıların kıyı kaynaklarını kullanmak için ödeme yapması, (ii) diğer kullanımlardan dolayı kaynaklarda gözlenen olumsuz etkiler için kullanıcının ödeme yapması, (içi) bazı durumlarda bu etkilerin azaltılması için ödeme yapması olarak sayılabilir. Yoğun olarak kullanılan bir teknik de; kaynakların ücretlendirilmesi: Bu yöntem, kaynakların çevresel ve bütünleşik kullanımlarını yansıtacak bir fiyatlandırma işlemini kapsar. Böylece kullanıcılar, kıyı kaynaklarını kullanmak için ödeme yaparlar. Kaynak ücretlendirmesinin sonucu şöyle olabilir :
  • ücretler: kültür balıkçılığı için denizel alanın kiralanması, deşarj ücretleri ve idari ücretler.
  • istikşaf (gelişme) vergileri: yüksek kar getirici ve çevresel olarak hassas olan alanlardaki gelişmelerin vergilendirilmesidir (örnek: turizm).
Bazı durumlarda, talep edilen faaliyetlerin kirlilik yaratmaması için alınacak önlemleri finanse etmek üzere, sübvansiyon verilmesi (mali destek verilmesi) kararlaştırılabilir. Aksi halde, talep edilen bu tür bir faaliyetin durdurulması gerekir. Örnek olarak; sağladığı iş olanağı açısından ağır endüstriler tercih edilebilir, ancak bu sektörde hem kazanç azdır, hem de fabrikadan kaynaklanan kirliliğin kontrolünde, önlemlerinin uygulanabilmesi için finanse edilmesi gerekir.
 

Geri İleri