Bütünleşik Kıyı Alan Yönetiminin İlkeleri

 

 

Kıyı Sistemi

Sistem Analizi

BKAY’nin konusu, kıyı alanlarıdır. Kıyı alanları pek çok fiziksel (insan, ağaç, su vb..) ve fiziksel olmayan (organizasyonlar, yasalar) kısımların yer aldığı ve birbiri ile etkileşimde bulunduğu karmaşık alanlardır. İyi bir BKAY programı, bu kısımların ve ilişkilerinin tam bir bütünleşme esası üzerine kurulmalıdır.

Kıyı alanları, etkileşimli ve karmaşık problemlerde kullanılması gereken sistem analizi için iyi bir örnek oluşturur. Sistem analizi, verilerin modeller içinde düzenli ve mantıklı olarak düzenlenmesini sağlayan geniş kapsamlı bir strateji sunar. Kıyı sisteminin bütün bir analizini sizlere sunmayacağız ancak, böyle bir basamak için ilk basamaklar bu konuyu tartışmakta yardımcı olabilir: Sınırları nedir ve içinde neler vardır?

Yandaki şekilde gösterildiği gibi, Dünya’yı bir kutu olarak düşünebiliriz. Taralı olan daire, bizim ilgilendiğimiz "kıyı alanları" bölümüdür. En soyut bir halde, kıyı alanları iki adet dinamik aktivite kaynağı ile kontrol edilmektedir:
Bunlardan birincisi 'doğa' olup, insan faaliyetleri dışında herşeyi kapsayarak, doğal sınır koşullarını oluşturur.
Bunlardan ikincisi ise 'insanlar' olup, sosyo-ekonomik kalkınma planlarını sunar. Bu şekilde aktif insan faktörü, az çok otoriter ve organize olmuş bir şekilde yönlendirici olarak işleme girer.  

"Dünya'mızın" bir gösterimi

Bu şekilde kıyısal sistem, Dünya’nın bir parçası olmaktadır. Dünya; "doğa" ve "insan" sistemlerini içermektedir. Her bir sistem, kıyı alanlarının gelişimi için sınır koşulları sağlar.


Bir sonraki şema basamağında, kıyı alanları için üç ana alt sistem tanımlanmıştır:
  • Doğal sistem, insani olmayan tüm ilgili elemanların (atmosfer, litosfer, hidrosfer) kendi dinamikleri ile abiyotik, biyotik ve kimyasal işlemler yoluyla aralarındaki tüm etkileşimleri içine alır. Doğal kaynakların bütünü dahil edilerek insan varlığı olmadan da çok iyi bir şekilde var olabilir.
  • Kullanıcı fonksiyonları insanların doğal kaynaklardan sağlanan veya sağlanması mümkün olan tüm ilgi alanları, en geniş anlamı ile 'kullanım' terimi kullanılarak tanımlanabilir.
  • Altyapı Teknik ve organizasyona yönelik tüm altyapıları içerir. Bu altyapılar, istenilen kullanıcı fonksiyonlarının var olabilmesi ve kullanılabilmesi için gereklidir. Çoğu hallerde altyapılar, doğal sistem üzerinde planlanan veya planlanmamış etkiler yaratır. Bu etkiler, doğrudan veya dolaylı olarak diğer kullanıcı fonksiyonlarına da ulaşır, sonuçta ise baskı ve çatışmalar gerçekleşir.
BKAY’nin amacı; bu üç alt sistem arasındaki işlemleri anlamak, izlemek ve yönetmek tir.
Kıyı alanları kısmı daha yakından incelendiğinde, üç alt sistem tanımlanabilir: kullanıcı fonksiyonları, altyapı (insan sisteminin bir parçası) ve doğal alt sistemi (doğa sisteminin bir parçası).

Aşağıdaki şemanın merkezinde ise, bu üç alt sistem ile ilişkili olarak BKAY’nin durumu görülmektedir.

Sonraki iki bölümde, "kullanıcı fonksiyonları" ve "altyapı" üzerine bilgiler verilecektir. Doğal sistemin işleyişi, bu modülün hedefleri dışında olup, standart başvuru kitaplarından yararlanılabilir.  

Geri İleri