Planlama Modülü

 

 

Uygulama - Örnek Çalışma

Strymonikos Kıyı Bölgesi Yönetimi için Eylem Planı

Giriş
Yunanistan'ın Strymonikos ve Ierissos Körfezleri; 4 farklı mülki idareyi (Kavala, Serres, Selanik, Chalkidiki) kapsar. Kavala ve Serres mülki idareleri Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesine; Selanik ve Chalkidiki mülki idareleri ise Orta Makedonya Bölgesine aittir.

Proje alanı toplam 1076 km² (kara: 262 km² ve deniz: 813 km²). Kıyı uzunluğu: 123 km. Yerleşik nüfus: 15,360 (yaz sezonunda 150,000 kişinin üzerine çıkar).

Son yıllarda kirlilik ve çevreye verilen zararlar artmıştır. Turizmin büyümesi beklenmektedir. Yetkililer, geleceğe ait bir planlama ihtiyacı olduğunun bilincindedir. Ancak sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleştirilmesi, bölgenin gelişmesine dahil olan çeşitli idari birimlerin yetki karmaşası, parçalanmış arazi-kullanım planlaması ve her kademedeki karar-verme sürecinde bulunması gereken çevresel bilincin yetersizliği ile sınırlandırılmıştır.

Projenin amacı; kıyı alanlarının korunmasında eşgüdümlü olarak hareket etmenin faydalarını göstermektir. Bu amaç için Strymonikos kıyı alanının idaresine yönelik olarak planlanan çalışmalar anlatılacaktır.


Strymon Haliç sisteminin bir görünüşü
(fotoğraf: Koutrakis E.)

Temel Konular
Bölgedeki insan faaliyetleri; yoğun turizm, denetimsiz yapılaşma ve inşaatlar, balıkçılık, kültür balıkçılığı, tarım, ormancılık ve maden çıkarılması alanlarında görülmektedir. Bu faaliyetler her zaman düzenli yapılmadığından, kirlenme ve peyzaj bozulması gibi artan çevre sorunları yaratmaya başlamıştır. Bu çevre sorunları; Doğu Avrupa ülkelerinden gelmesi beklenen turist sayısının artması ile birlikte, gelecekteki yıllar içinde çok daha ciddi boyutlara ulaşacaktır. Ayrıca, Chalkidiki'deki madencilik faaliyetleri değişmekte olup, bölgede altın çıkarılması için bir sanayi altyapısı kurulacaktır. Bu durum, çevre üzerinde ilave tehditler oluşturacaktır. İyon Denizi ile Asya anakarasını birleştirecek olan Egnatia karayolu su anda inşaa halindedir. Son olarak; Strymon ırmağının Bulgar ve Yunan havzalarından kirleticileri Strymonikos Körfezine taşıyabileceği düşünülmelidir.


Bölgenin önemli çevre sorunları:
kentsel ve turizm gelişimi için planlamanın olmaması,
evsel atıksuların ve katı atıkların uzaklaştırılması,
yüzey suları ve yeraltısuyu kalitelerinin bozulması,
habitatların bozulması, balık stoklarının azalması, ve
Strymon ırmağındaki tuzluluk girişimi, olarak sayılabilir.

Bölgede BKAY uygulamasında karşılaşılan temel sorunlar:

  1. doğal çevre, sosyo-ekonomik durum ve insan etkilerine ait veri noksanlığı,
  2. halihazırda bölgenin yönetimi konusuna dahil olan birimlerin karmaşık ve çelişen yetkileri
  3. çevre bilincinin yetersiz düzeyde olması.

Kurumsal / İlgili gruplar analizi
BKAY ile ilgili kurumsal yapılar:

Ulusal seviye Çevre, Planlama ve Bayındırlık Bakanlığı
Tarım Bakanlığı
Bölgesel seviye Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi
Orta Makedonya Bölgesi
Yerel seviye


Belediyeler (kasabalar)
Kavala Mülki İdaresi
Serres Mülki İdaresi
Selanik Mülki İdaresi
Chalkidiki Mülki İdaresi
Agios Georgios

Karşılaşılan sorunlar
Yönetim birimlerinin karmaşık ve örtüşen veya çatışan yetkileri (görev ve sorumlulukları) bir problem yaratmıştır.

 

Balık rezervinde örnekleme çalışması:
Bölgedeki balık miktarının kaydedilmesi için Strymon ırmağındaki Haliç sisteminde gerçekleştirilen bir örnekleme (fotoğraf: Koutrakis E.)

( Bütünleşik Uygulama Örnekleri, Alt başlık:
Strymonikos Kıyı Alanları Yönetimi, Yunanistan )

Planlama ve analiz için kurumsal düzenlemelerin tasarlanması
Çevre, Planlama ve Bayındırlık Bakanlığı ile birlikte kıyı politikasının oluşumunu, dolaylı veya dolaysız olarak etkileyen diğer idari birimler; Deniz Ticareti, Tarım, Kalkınma (Endüstri, Turizm), Ulusal Ekonomi, Savunma, İçişleri, Maliye ve Sağlık Bakanlıklarıdır. Ulusal yönetim kademesinde, eşgüdümü ve danışmanlığı sağlayabilecek ve çeşitli sorunların sonuçları olarak ortaya çıkan bir mekanizma mevcut değildir. Her ne kadar yasal bir bakış açısı ile bütünleşik kıyı yönetimini harekete geçirecek bir potansiyel görülüyorsa da; idari yapılar, bu görevi yerine getirecek seviyede değildir.

Karşılaşılan sorunlar
Yerel ve sektörel idareler arasındaki işbirliği ve eşgüdüm (koordinasyon); çoklu çatışmalara ait konuları içermektedir: madencilik sanayi (altın)-turizm, kentsel gelişme- doğa koruma, turizm-doğa koruma, tarım-doğa koruma, kıyı balıkçılığı-trawlers-açık deniz balıkçılığı.

Önemli başarılar
Sektörel olarak yönlendirilmiş bakanlıkları içeren ve kıyı alanı üzerinde yetkiye sahip yöneticilerden oluşan bir 'Yönetim Kurulu'nun oluşturulması

Çatışma yönetimi
Yerel ve sektörel idareler arasındaki işbirliği ve eşgüdüm (koordinasyon); çoklu çatışmalara ait konuları içermektedir: madencilik sanayi (altın)-turizm, kentsel gelişme- doğa koruma, turizm-doğa koruma, tarım-doğa koruma, kıyı balıkçılığı-trawlers-açık deniz balıkçılığı. Karar-vericilerin de katıldığı iki taraflı toplantılarla çatışmaların çözümlenmesi için, çabalar sürdürülmekte ve gerektiğinde bir uzmanın, sorunla ilgili küçük bir çalışma yapması sağlanmaktadır. Ancak, bölgenin kapsamlı olarak (denizel ve karasal ortamdaki abiyotik ve biyotik, sosyal, ekonomik ve idari özellikler vs.) çalışılmasından sonra, problemlerin cevaplanması ve doğru çözümü geliştirmek daha kolay olmuştur.

Katılım
Katılımın amacı; BKAY sürecine mümkün olan en fazla sayıda insanın katılımını sağlamaktır.

Her yıl düzenli olarak toplantılar yapan daha geniş kapsamlı katılımcılar grubuna, çevre ve ekonomik gelişme grupları da dahil olur.

Önemli başarılar
Proje alanının yönetiminden sorumlu olan birimlerden (bakanlıklar, bölgeler, mülki idareler, acenteler resmi olarak katılırlar) teşkil edilen bir 'Koordinasyon Kurulu' (Co-ordination Scheme) hazırlanmıştır. Bu kurul, koruma ve yönetim amaçlarını belirler. Öncelikli tedbirlerle ilgili olan kararları alır. Uygulamalar için gerekli koordinasyonu sağlar. İyi bir işbirliği sağlanabilmesi için, bu kuruldaki üye sayısının 15'ten daha az olması gerekir.

Geniş kapsamlı olarak ilgili grupları içeren topluluk, her yıl toplanmaktadır. Toplantılar, Koordinasyon Kurulu tarafından organize edilir. Bu kurul aynı zamanda, katılması gereken tüm çevresel ve ekonomik faaliyetleri temsil edecek kişileri önerir.

Proje çalışmaları içinde, bilinçlendirme materyalinin basılması ve dağıtımı gibi 'çevresel bilinçlendirme faaliyetleri'; kıyı alanlarının sürdürülebilir yönetimi üzerine planlanan konferansların organizasyonu, proje çalışmalarının ve kıyı alanlarındaki kaynakların sürdürülebilir kullanımı konusunda AB politikasının sunulması, medya çalışmaları vs.. yer almaktadır.

Karşılaşılan sorunlar
Projedeki kıyı alanının yönetimi için bir 'Koordinasyon Kurulu'nun gerekli olduğu konusunda karar-vericilerin ikna edilmesi.

Sonuçlar
Proje alanının tanıtımını; ilgili bölgeleri, habitatları, türleri içeren bir ön-yönetim planı hazırlanmış ve çalışmaya dahil olan tüm gruplara dağıtılmıştır.

Enformasyon Merkezinin kurulması.

Bölgesel ve ulusal boyuttaki uygulamalar için öneriler sunulmuştur.

Resmi olmayan Yönetim Kurulu, yasal çerçevedeki eksikliklerden dolayı toplantılarını sona erdirmiş bulunmaktadır. Ancak Enformasyon Merkezi, projenin bitiminden sonra işletiminin devam etmesini kesinleştirmek için, tüm ekipmanları ile birlikte yerel yetkililere devredilmiştir. Bu Merkezin faaliyetleri devam etmekte olup, ziyaretçilerin ilgisiyle yerel toplum için ek girdiler sağlamaktadır.

Konunun takibini sağlamak, yasal ve idari önlemlerin gerçekleştirilmesini temin etmek için, gereken çaba gösterilmektedir. Yönetim Kurulu, çalışmaya dahil olan tüm gruplar ile bağlantılarını sürdürmekte, bölgede neler olduğu konusunda ve AB'de BKAY ile ilgili gelişmeler hakkında gruplara bilgi vermekte ve acil konular için kaynak bulmaya çalışmaktadır.

Projenin takibini sağlamak üzere, yasal olarak bağlayıcı bir yönetim seması ve tam bir yönetim planını içeren BKAY için bir yasal çerçeve gereklidir.

ALINAN DERSLER
Yönetilecek bir bölgenin; çevresel, sosyal, ekonomik ve idari özelliklerini içeren kapsamlı bir bilginin elde edilmesi; bütünleşik yönetim ve sürdürülebilir kalkınmanın planlanmasında gerekli olan ilk asamadır. Aynı zamanda, çevresel değişimlerin tespit edilmesi için sürekli bir izleme gerekli olmaktadır.

Yasal zeminde kurulmuş bir idari birim yapısında ortaya konulacak bir 'eşgüdüm'; BKAY'nin gerçekleştirilmesi açısından kaçınılmazdır. Resmi olmayan ve Strymonikos Projesinde kullanılan çok ortaklı Yönetim Kurulu; bir yönetim planının koordinasyonunun iyi işletilmesi açısından doğru bir örnektir.

Yasalardaki yetersizlikler, bölgenin planlı olarak idare edilmesi açısından bazı önemli engellere neden olabilir.

Ancak bir talimat (örnek: 92/43/EU, 79/409/EU), ya da anlaşmanın gerçekleştirilmesi için verilmiş taahhüt (örnek: Barselona Convention), ya da ulusal düzeyde yapılan bir 'yasal sözleşme' ile; sürdürülebilir yönetim ve çevre koruması teşvik edilebilir.

Bölgede oluşturulan Enformasyon Merkezi; çevre bilinci, eğitim, bilginin yayılması, halkın ve yerel idarecilerin katılımının desteklenmesi konularındaki faaliyetleri ile, çok yararlı bir birim olarak görev yapmıştır.

DAHA FAZLA BİLGİ
Dr. Emmanuil KOUTRAKIS
FISHERIES RESEARCH INSTITUTE
National Agricultural Research Foundation
640 07 Nea Peramos, Kavala, Yunanistan
Tel: +30 594 22691-3, Fax: +30 594 22222
E-posta: fri@otenet.gr, koutrman@otenet.gr

ve

Dr. Thalia Lazaridou
GREEK BIOTOPE/WETLAND CENTRE
Goulandris Natural History Museum
14th Km Thessaloniki - Mihaniona
57001 Thermi, Thessaloniki, Yunanistan
Tel: +30 31 473320, 473432, Fax: +30 31 475694 E-posta: thalia@ekby.gr

Geri İleri