'Pesisir Tropicana'nın Sorunları

Portharbor yakınındaki Teluk körfezine Kali Migraine ve Rio Pusing adlı 2 nehir akmaktadır. Kali Migraine, memba tarafındaki pirinç tarlalarından tarımsal sel sularını taşımaktadır. Bu sularda temel olarak besinler ve gübrelerdeki fosfat bulunmaktadır. Memba tarafında ayrıca bir kalay madeni yer almakta olup, bölgedeki önemli bir sanayi koludur. Nehrin taşkın yatağından kalay cevheri (cassiterite) kazınmaktadır. Madenden atılan posalar da Kali Migraine nehrine boşalmaktadır. Rio Pusing, daha az miktarda kirletici içermektedir.

Portharbor kenti, Teluk körfezi kıyısında yer almakta olup, sanayi faaliyetleri ve liman olanaklarını içermektedir. Burada, deniz taşımacılığından kaynaklanan petrol atıkları, evsel atıksu arıtma tesisinden gelen sular ve endüstriyel atıklar körfeze karışmaktadır. Sandy Point bölgesinin hemen arkasında geleneksel balıkçılık yapılmaktadır. Teluk körfezinin doğu kesiminde, 9 km. uzunluğunda gelişmemiş durumda olan bir kıyı şeridi uzanmakta olup, bunun arkasında da yoğun mercan kaya kümeleri ve küçük bir sığınak olan 'koy' yer almaktadır. 'Pesisir Tropicana' bölgesinin berrak suları ve mercan kayalıkları, yüzme ve dalgıçlık faaliyeti için çok uygun bir ortam sunmaktadır.

Lilly kasabası etrafındaki alan, temel olarak tarım için kullanılmaktadır. Bu kasabanın kuzeyindeki 'polder' (seddelerle korunan denizden daha düşük kotlu kara parçası) adasında, yoğun pirinç üretimi mevcuttur. Portharbor'un karşısındaki kısmen turbalı olan ada, yaygın olarak hayvan otlatılmasında kullanılmaktadır. Kali Migraine nehrinin sağ kıyısı kentleşmiştir. Yerleşim olmayan bölgelerde, dağınık olarak evler ve küçük sanayi alanları yer almaktadır. Portharbor'un tam doğusundaki alanda ise bahçecilik yapılmaktadır.

Pesisir Saha Haritası


Fiziksel özellikler

2 m. dolayında bir gel-git aralığı bulunmaktadır. Teluk körfezinin girintilerindeki gel-git akıntı hızları saniyede 1,7 metreye kadar ulaşmaktadır. Kali Migraine ve Rio Pusing nehirlerindeki ortalama akim debileri (birim zamandaki su hacmi) sırasıyla; 1000 m3/sn ve 100 m3/sn.'dir. Yıllık ortalama yağış miktarı; 2800 mm/yıl'dır.

Yüksek nehir akışkanlığından dolayı, Haliç'in batı kesimindeki tuzluluk oldukça düşük kalmaktadır. Gerçekte tuzlu su, nehirlere ulaşmakta ve Teluk körfezi içinde kalmaktadır. Sadece kurak dönemlerde, nehrin ilk 5 kilometresi boyunca bir miktar tuzluluk artışı görülmektedir. Bu durum, nehrin alt kesimindeki sulama suyu alma yapılarında, bazı problemlere yol açmaktadır.

Kali Migraine nehrinin suyu, Lilly kasabası civarındaki pirinç tarlalarının sulanmasında hemen hemen hiç kullanılmamaktadır. Çünkü, madencilik faaliyetlerinden dolayı içinde yüksek miktarda kati maddeler bulunmaktadır. Bu yüzden, neredeyse sulama suyunun tamamı Rio Pusing'den gelmektedir.
 
Rio Pusing nehri havzası, 1600 km2 dolayında olup, nispeten küçük kalmaktadır. Bu bölgedeki yağış, aşağıdaki sekil içinde verilmektedir. 

Rio Pusing nehrinin boşalım eğrisine göre akim değerleri; 1. ila 19. haftalarda 95 m3/sn., 20. ila 37. haftalarda 14 m3/sn. ve 38. ila 52. haftalarda 80 m3/sn. olmaktadır. Ortalama akim değeri ise 63 m3/sn.'dir. Sahanın haritasının tam dışında, bir baraj inşaatı sürdürülmektedir. Barajın kret yüksekliği (head-difference) yaklaşık 30 metredir. Yerleştirilen su türbinlerinin gücü 25000 KW'dır. Ancak, barajın tam güçle çalıştırılmayacağı varsayılmaktadır. Ortalama olarak sabit 15000 KW'lık bir çıkış gücü öngörülmektedir. 

image1.gif (11207 bytes)

Yılın %50'lik bir kısmı süresince rüzgar, güney yönlerinden gelmekte, ve bu güney-rüzgarları hiçbir zaman güçlü olmamaktadır. Yılın %30'luk zaman kesitinde ise rüzgar, kuzey-batı yönlerinden esmekte ve yaklaşık olarak 1 metre yüksekliğinde deniz dalgaları oluşturmaktadır. Yılın %10'luk bir kısmında (35 gün) ise rüzgar, kuzey yönünden gelmekte ve yaklaşık olarak 3 metre yüksekliğinde deniz dalgaları oluşturmaktadır. Ancak bu olay, sadece 3 aylık fırtınalı bir mevsim süresince oluşmaktadır.
  Yıl içindeki oluşumu ve yöne bağlı olarak rüzgar hız-aşımı değerleri Tablo 1'de verilmektedir:

Tablo 1   Rüzgar hız-aşımı değerleri
 
Yönler 15 m/sn 20 m/sn 
Batı
Kuzey-batı

Kuzey

Kuzey-doğu

Doğu
0,03
0,04

0,07

0,06

0,02
0,0006
0,0015

0,009

0,005

0,002

Bazen tropikal fırtınalar, doğu ve kuzey-doğulu yönlerden gelen kuvvetli rüzgarlar oluşturabilmektedir. Bu tropikal fırtınaların frekansı oldukça düşüktür. Ancak pek çok kişi 15 yıl önce, yerleşim bölgelerini sular altında bırakan fırtınayı unutmamaktadır.

'Pesisir Tropicana'nın kuzeyindeki deniz, oldukça sığ olarak değerlendirilebilir; 50 km. açığa kadar derinlik sadece 10-20 metre arasında değişmektedir. Bu nokta, kıta sahanlığının kenarını oluşturmaktadır ve deniz tabanı -100 metreye inmektedir. Bir sonraki kıyı çizgisi ise 700 km. uzakta bulunmaktadır.


Ekonomik faaliyetler

Ekonomik faaliyetler aşağıdaki sektörlerde olup, yerel para birimi (Ypb) ile açıklanmış bulunmaktadır:
 
Kalay Madenciliği 

Kalay Madenciliği sahası, Kali Migraine nehrinin taşkın alanı dahilinde yer almaktadır. Üretilen kalay cevheri, madenden Portharbor ticari limanına ulaştırılmaktadır. Yıllık çıkış değeri, 1 milyon ton olup, 100 milyon Ypb değerindedir. Bu sektör dahilinde bölgedeki 15000 kişiye iş verilmektedir. Madende henüz kalay cevheri arıtımı mevcut değildir.

hopper2.gif (25858 bytes)
Tarım 

Tarım çoğunlukla, Rio Pusing su havzası içinde yoğunlaşmıştır. Tarımsal faaliyetler, daha çok yerel tüketimde kullanılmak üzere, pirinç üretimi ve hayvan yetiştirilmesi olarak yapılmakta olup, ekonomik değeri 55 milyon Ypb'dir. Bölgenin tarımsal üretimini artırmak için çok sınırlı bir potansiyel bulunmaktadır. Tarımsal atıkların da karıştığı taşkın suları Rio Pusing nehrine gelmekte, buradan da Teluk körfezine akmaktadır.

Rio Pusing nehrinin suları, Lilly kasabasının kuzeyindeki sahada sulama için kullanılmaktadır. Bu alan, 512 km2 olup, bunun sadece %90 oranı (450 km2) gerçekten sulanan pirinç tarlaları olmaktadır. Halihazırda yılda sadece bir kez ürün alınabilmektedir. Ancak, barajın tamamlanmasından sonra, yılda iki defa ürün alınabilecektir. 

image03.gif (29399 bytes)
Bölgenin su ihtiyacı, Thoradeniya (1995) tarafından geliştirilen bir yöntem kullanılarak tespit edilmiştir. Aşağıdaki şekilde, haftalık su ihtiyacı bir zaman fonksiyonu (sulama dönemi-sulama periyodu) olarak verilmektedir. Verilen dönemler içinde belirtilen değerler kadar ihtiyaç olacaktır. Yıllık toplam su ihtiyacı 949 mm/yıl olup, bu değer 14 m3/sn.'lik ihtiyaç debisine karşılık gelmektedir.  ricedmnd.gif (3666 bytes)
Balıkçılık

Pesisir Tropicana' bölgesindeki balıkçılık, geleneksel olarak ve sınırlı bir ölçekte Teluk körfezi girişinde dağılmış olan küçük mercan kayalıkları ve adalar civarında yapılmaktadır. Bazı balıkçılar, yasal olmamasına rağmen, 'dinamit' kullanmaktadırlar. Ancak yasa uygulamalarının zayıf olmasından dolayı, bu şekildeki davranış tarzları ortaya çıkabilmektedir. Teluk körfezi içinde balıkçılık faaliyeti bulunmamaktadır. Balıkçılık sektöründeki halihazırdaki yıllık ürün 10000 ton olup, 30 milyon Ypb değerindedir. Balıkçılık üretimi, yerel tüketime hizmet vermektedir. Yaklaşık 30000 kişi, 6000 tekne kullanarak balıkçılık yapmaktadır. Günümüzde, sınırlı bir ölçekte kültür-balıkçılığı uygulamaları yapılmakta ancak, önemli bir ekonomik değeri bulunmamaktadır. 

fish.gif (26593 bytes)

Turizm

Portharbor'da, çoğunlukla iş çevresinin ve bazı yerel turistlerin kullandığı birkaç otel bulunmaktadır. Bunların bölgesel ekonomiye katkıları ise yıllık 15 milyon Ypb'dir. Bu otellerde üretilen atıklar, evsel atıkların bir kısmı olarak düşünülmekte olup, ayırmak mümkün değildir.

Diğer sektörler

Ekonomik açıdan diğer sektörler, yukarıdaki açıklamalarla karşılaştırıldığında, rölatif olarak düşük kalmaktadır. Diğer sektörler olarak; inşaat, genel endüstriler, perakendecilik ve hizmetler sayılabilir. Diğer sektörlerde üretilen parasal girdiler ve kirlenmenin yanısıra toplam istihdam, tasarlanmış sektörlerdeki (tarım, madencilik, balıkçılık ve turizm) faaliyetlerin toplamının %50'si kadardır.

Kentsel alan

Kentsel alandaki faaliyetler bir tek sektörde toplanmak yerine; yukarıda belirtilen sektörlerin bazılarına bölünmüştür. Ancak kentteki gelişmeler, gelişim seçeneklerini fazlaca etkilemektedir. 'Pesisir Tropicana' bölgesindeki toplam 600000 kişilik nüfusun yaklaşık 300000 kadarı, sadece 20 km2'lik bir sahayı kaplamakta olan Portharbor kentinde yasamaktadır. Yakın geçmişte, kırsal nüfustan Portharbor'a doğru büyük çaplı bir göç yaşanmış, bunun sonucunda kentin kenar mahallelerinde, özellikle Kali Migraine taşkın sahasında ve kıyı alanlarının bir kısmında, düzensiz bir kentleşme meydana gelmiştir.

Eğitilmiş işgücü, gelecekteki nüfus büyüme hızının %40'i olarak tahmin edilmektedir.

Yağmur suları ile evsel atıksuların %60'lik bir kısmı, drenler ve kanallarla atıksu arıtma tesisine gelmektedir. Burada arıtılan sular, Teluk körfezine deşarj edilmektedir. Kalan arıtılmamış (%40) evsel atıksular ise, doğrudan aynı körfeze verilmektedir.