Sertifikalandırma
Sertifikalandırma şemaları, bir şirketi çevresel konuları ele alması açısından değerlendirmektedir. Eko-etiketten farklı olarak bu şemalar, şirket ürünlerinin çevreye etkileri hakkında herhangi birşey anlatmamaktadır. Dahası bu şirketlerden, önceden belirlenmiş çevresel ilkeleri ve iş kollarında uyguladıkları esasları izlemeye devam etmelerini rica eder. Böyle gönüllü şemaların gerektirdikleri, çoğunlukla esnek, yoruma açık ve genellikle de eko-etiketleme şemalarından daha az tartışmalı bir konumdadır
Bu konuda daha fazla bilgi almak için önerilen kaynak;
Politika Çalışmaları Enstitüsü (the Institute for Policy Studies).

Tüm sertifika proğramlarının sahip olduğu ortak bileşenler 6 tanedir.

Bunlar:

1. Gönüllü kayıtlar
Şu anda seyahat ve turizm endüstrisindeki tüm sertifika proğramları, tamamen gönüllü sisteme dayalıdır. İş kolları sertifika için başvuru yapıp yapmayacakları kararını kendileri verebilir ve çoğunlukla da şirketler, denetim ve diğer hizmetler için para öderler. Gelecekte ise muhtemelen devlet birimleri, pazarlama ve reklam gibi daha fazla teşvik (ödül) kullanacaklar, özellikle çevreye duyarlı alanlardaki ve sertifikası olmayan şirketlerin sözleşmelerini kabul etmemek gibi önleyici (cezai) önlemleri alacaklardır.

2. Arma (Logo)
Tüm proğramlar, ürünlerinin piyasada ayrıcalıklı olduğunun gösterilmesi ve müşterilerince tanınması amacıyla, seçici bir arma, mühür veya marka kullanımı yoluyla ödüllendirme yaparlar. Sertifika sonrasında, arma kullanımı için şirketlerce talep edilen izinlerin çoğunluğu verilmektedir. Çoğu proğram ise, farklı uygulama düzeylerine göre (örneğin 1 güneş, 3 dünya, 2 yaprak gibi) sayısı birden beşe kadar değişen armalar vermektedir.

Örnek
ECOTEL® (“özel / lüks” oteller, hanlar ve tatil yerlerinin çevresel performansını ölçmekte olup, oldukça karmaşık olan sistemlerden biridir)

Bu sistem, beş farklı alanda değişik armalar önermektedir:

  • 1) Katı atık yönetimi
  • 2) Enerji verimliliği
  • 3) Suların korunması/tasarruf edilmesi
  • 4) İşçilerinin çevre eğitimi ve toplumsal katılımı
  • 5) Çevresel uygulamalar ve araçlar, üç düzeyli bir puanlama sistemine sahiptir. Bu sistem üyelere, beş alanın farklı düzeylerinde geliştikleri derecede arma verir.

 

En azından kağıt üzerinde tüm proğramlar;
-eğer şirket sertifikalandırma sistemine uyumda başarısız kalırsa,
-proğram kendince daha sıkı bir sertifikalandırma kriteri kabul ederse,
-politikasında uygulama güçlükleri olduğu görülürse,
armayı geri çekeceğini beyan etmektedir. Tahminlere göre Yeşil Küre üyeliğini ilkinde imzalayan yüzlerce şirket, bu armayı halen kullanıyor olabilir. Her ne kadar aralarındaki ilişki bitmemiş ise de şirket, Yeşil Küre 21’nin sağladığı sertifika kalitesine sahip olmayabilir.

3. Yönetmeliklerle uyumlu veya aşan kriterler
Tüm sertifika proğramları; asgari olarak üyelerinin, yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararası yönetmeliklerle uyumlu olmasını ve çoğu da, temel düzeyde istenmiş kriterlerin şirketlerce aşılmasını gerektirir.

4. Sürdürülebilir Kalkınma için Yükümlülüklerin Yayımlanması
Sertifikalandırılmış (yükümlülük altına girmiş) tüm turizm iş kolları, her ne kadar belirttikleri hangi uygulamaların sürdürülebilir kalkınma için gerekli olduğunda büyük ölçüde farklı davransalar da, sürdürülebilir kalkınma için yükümlülüklerini yayımlanması hakkında geniş beyanatlar verirler. Turizm sertifikalandırma proğramına katılanlar, kendi iç organlarında politikalarını beyan ederler. Su, hava kalitesi, atıklar ve enerji kullanımı, sürdürülebilir turizme katılan şirketler, koruma ve ev sahibi toplum üzerindeki etkilerini ayrıca içine alan daha büyük sözleri yer alır.

5. Değerlendirme ve Denetim
Tüm sertifika proğramları; bazı değerlendirme türlerine dayalı olarak arma ile ödüllendirme yapmaktadır. Burada Değerlendirme ve Denetim; birinci-, ikinci- veya üçüncü-taraflar olabilir. Bu, iş kolunun kendisi tarafından, sanayi ticaret birlikleri tarafından, STÖ gibi bağımsız bir firma tarafından veya hatta devlet tarafından da yapılabilir.
Dünya üzerinde tahminlere göre, 200 adet sertifika almış olan ajans bulunmaktadır. Bunların çoğu, kar amaçlı şirketlerdir. Bazıları yetkilendirilmiş olup, bunlar uluslararası yetkilendirme birimlerince tanınır, diğerleri ise bunların dışında kalır.

6. Membership and Fees
Çoğu sertifika proğramı; üye kaydı yapar ve sertifika için başvuran iş kollarından bir ücret talep ederler. Sertifikalandırma proğramları ve/veya denetim kurulları ayrıca, şirketin genellikle büyüklüğüne ve gelir düzeyine göre yapılandırılan denetim hizmetleri ve temin ettikleri değerlendirmeler için bir ücret alırlar. Bu para ise proğramın işletilmesi, sertifikalandırılan firmanın ve armanın reklamlarını ve promosyonlarını desteklemek için kullanılmaktadır. Bu ücretlerse, çok geniş bir aralıkta değişebilmekte ve ISO 14001 standardını veya çevresel yönetim sistemlerinin diğer tiplerini kullananlar için çok yüksek değerlere de çıkabilmektedir. Bir çevresel yönetim sistemi (ÇYS) kurmak için, ÇYSyi uygulamak için bir eğitim proğramını onaydan geçirmek ve son olarak üçüncü şahıslara denetim yaptırmak, binlerce ABD Doları gerektirmektedir. Bu durum, küçük ve orta büyüklükteki şirketlerin bir sertifikaya sahip olmasında maliyeti artıran en büyük engeldir. Mavi Bayrak gibi bazı proğramlar, devletten yardım alarak, ücretsiz olarak veya düşük bir bedelle devletin denetim yapmasına izin verirler. Bununla birlikte para yardımı yapan bu gibi devlet birimlerinin, sertifikalandırma proğramını uzun vadeli olarak desteklememesi, üzerinde çok tartışılacak bir konu olarak kalmaktadır.

Sertifikalandırma hakkında daha fazla bilgi bulabilmek için:
İnternet adresi olarak (Protecting Paradise)
Sürdürülebilir Turizm ve Eko-turizm için Sertifikalandırma Proğramları
(Certification Programs for Sustainable Tourism and Ecotourism).